Գիտնականները ուսումնասիրել են Մեծ Բուլղարի (ժամանակակից Թաթարստան) տարածքում հայտնաբերված մ.թ. 14-րդ դարի երեք անհատների ԴՆԹ-ն և եզրակացրել, որ նրանցից երկուսը, ենթադրաբար, հայ տղամարդիկ են եղել։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Վավիլովյան գենետիկայի և սելեկցիայի գիտական հանդեսում։

«Մեծ Բուլղարն Արևելյան Եվրոպայի ամենակարևոր միջնադարյան քաղաքներից մեկն էր։ Մոնղոլների կողմից նվաճվելուց առաջ այն Վոլգայի Բուլղարիայի խոշոր վարչական կենտրոնն էր, իսկ 1236 թվականից հետո որոշ ժամանակ ծառայել է որպես Ոսկե Հորդայի մայրաքաղաք»,– նշում են գիտնականները։

Պատմական, հնագիտական և հնէաբանական տվյալները ցույց են տալիս, որ 13-15-րդ դարերում քաղաքի բնակչությունը կազմված է եղել խառը էթնիկ խմբերից, սակայն ոմանց ներդրումը գենետիկական կառուցվածքում դեռևս պարզ չէ: Մինչ այժմ քիչ տվյալներ կան այդ ժամանակաշրջանի բնակչության գեներին վերաբերող:

Առաջին անգամ լայնածավալ զուգահեռ հաջորդականության մեթոդի կիրառմամբ գիտնականները որոշել են Մեծ Բուլղարի երեք բնակիչների ամբողջական գենոմը: Նրանց մնացորդները հայտնաբերվել են 14-րդ դարի առաջին կեսին, այսպես կոչված Հունական պալատի մոտ: Ուսումնասիրված նմուշների միջին ծածկույթը տատանվել է 0,5-1,5x, ինչը հնարավորություն է տվել պարզելու երեք անձանց՝ երկու տղամարդու և մեկ կնոջ գենետիկական բնութագրերը, ինչպես նաև կատարել պոպուլյացիայի վերլուծություն: Հաստատվել է, որ ԴՆԹ-ն լավ պահպանված է և ունի ցածր աղտոտվածության մակարդակ: Բացի այդ, որոշվել են բոլոր երեքի միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ի հապլոգրուփները, ինչպես նաև տղամարդկանց Y-քրոմոսոմի հապլոգրուփները:

Ուսումնասիրության ընթացքում համեմատվել են ավելի քան 2700 ԴՆԹ նմուշներ՝ ներառյալ և՛ ժամանակակից, և՛ հին պոպուլյացիաների ներկայացուցիչների գենոմները: Երեք անհատների գենոմի վերլուծությունը, հաշվի առնելով միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ն, Y քրոմոսոմը և աուտոսոմային մակրերները, ցույց է տվել, որ ուսումնասիրվող պոպուլյացիան գենետիկական տեսանկյունից լայն տարամերձություն է ցուցաբերում:

Գլխավոր կոմպոնենտների վերլուծությունը (PCA) և f4 վիճակագրությունը բացահայտել են, որ կնոջ գենոմը նման է ժամանակակից Վոլգա-Ուրալյան տարածաշրջանի ֆինն- ու քաուրյան ժողովուրդներին: Ի տարբերություն նրա, երկու տղամարդկանց գենետիկական նմուշները մոտ են հայկական ծագմանը, ինչը հավանական է դարձնում, որ նրանք Կովկասից կամ Անատոլիայից ներգաղթած են եղել:

«Ստացված արդյունքները լրացնում և համաձայնեցված են հնագիտական ու մարդաբանական տվյալների հետ: Այս ուսումնասիրությունը նշանակալի կերպով նպաստում է Մեծ Բուլղարի միջնադարյան բնակչության կազմի հարցերի պարզաբանմանը»,– ամփոփվում է աշխատանքում: