Լեհաստանի գիտնականները վերջերս հայտնաբերել են հազվագյուտ երկաթե գործիք, որը կելտական ​​ցեղերը մոտ 2300 տարի առաջ օգտագործում էին գանգերի վրա անցքեր անելու համար: Այս հայտնագործությունը հրապարակվել է Nauka W Polsce-ում:

Այդ արտեֆակտը հայտնաբերվել է Łysa Góra հնագիտական ​​վայրում, որն գտնվում է Մազովյան վոյեվոդությունում, կենտրոնական-արևելյան Լեհաստան: Հավանաբար, սա ձեռքի տրեպանացիայի վիրաբուժական դանակ է:

Վարշավայի պետական ​​հնագիտական ​​թանգարանի հնագետ Բարտլոմեյ Կաչինսկին ասաց, որ երկաթե գործիքի պատրաստման տեխնիկան և ճշգրտությունը վկայում են կելտական ​​մետաղագործության մասին։ Կաչինսկին մանրամասնել է, որ այս գործիքն օգտագործվել է տրեպանացիայի նպատակով՝ դա գանգի ոսկորի փորման կամ քերման վիրաբուժական միջամտություն է, որն օգտագործվել է հնագույն ժամանակների մշակույթներում:

Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ կելտերը տրեպանացիան ավելի հաճախ կիրառել են քերըփության մեթոդով, ոչ թե փորման: Չնայած հայտնաբերման վայրում դեռևս գանգեր չեն հայտնաբերվել, գործիքի գոյությունը հուշում է, որ այստեղ կարող էին լինել մասնագիտացված բժշկական կամ ծիսական գիտելիքներ ունեցող անձինք։

Łysa Góra պեղումնավայրը ուսումնասիրվել է 1970-ական թվականներից: Ներկայումս այնտեղ աշխատում է Կաչինսկու ղեկավարած թիմը: 2024 թվականին հայտնաբերվել են հարյուրավոր արտեֆակտներ, այդ թվում՝ բարակ բրոնզից պատրաստված հազվագյուտ կելտական ​​սաղավարտ։ Իսկ 2025 թվականին հայտնաբերվել են կրծքազարդեր, նիզակի ծայր, երկաթե կացին և ձիաբուծության հետ կապված տարբեր մետաղական առարկաներ։

Տրեպանացիայի գործիքը, հայտնաբերված այդ սաղավարտի մերձակա աղբյուրում, ավելի հազվադեպ է, քան սաղավարտը: Այս տեսակի գործիքները շատ հազվադեպ են հանդիպում կելտական ​բնակավայրերում:

Մասնագետները հայտարարում են, որ տրեպանացիայի երկաթե դանակի առկայությունը մատնանշում է, որ այդ կելտական ​​հյուսիսարևելյան բնակավայրը ոչ միայն ամրացված բնակավայր էր, այլև, հնարավոր է, առևտրի և մետաղագործության կենտրոն, որտեղ կարող էին աշխատել վարպետ դարբիններ և բժիշկներ։