Տարիները անցան, և նա՝ չթլպատված վախկոտը, դարձավ քաղաքավարի, կրթված մի տղամարդ, որը կարողանում էր միևնույն շնչով և Ղուրանից մեջբերում անել, և Քրիստոսի խոսքերը արտասանել։ Ժողովրդին դուր էր գալիս այդ հեզ բնավորությունը, համբերատարությունը, հանդուրժողականության խաղացող դիմակը։ Նրանք չէին տեսնում, որ այդ հեզությունը վախ էր, իսկ այդ հանդուրժողականությունը՝ ինքնության բացակայություն։

Երբ հասավ ժամանակը՝ նա խաբեությամբ ընտրվեց ղեկավար մի քրիստոնեական երկրի, որի մարդիկ հոգնել էին գաղափարներից, հուսախաբ՝ արժեքներից։ Նրանք ցանկանում էին միայն «խաղաղություն», «կայունություն», և այդ ամենը խոստանում էր հենց նա՝ առանց աղմուկի, առանց ցավոտ որոշումների։

Եվ նա էլ տվեց այդ կեղծ խաղաղությունը։

Սկզբում բացեց սահմանները։ Հետո թույլ տվեց օտար ներդրումներ՝ բայց միայն մի ուղղությունից՝ արևելքից։ Շուտով քրիստոնեական տաճարների կողքին բարձրացան մզկիթներ, և Սաղմոսները գիշերը խլացնում էր ազանը։ Բարեգործական հիմնադրամներ հիմնվեցին, իբր սովյալներին օգնելու, բայց իրականում՝ ծածուկ պայմանագրեր կնքվեցին։ Քրիստոնյաների երկիրը դարձավ խաղադրույքի դաշտ՝ իսլամական դարաշրջանի վերածննդի համար։

Եվ նա՝ ղեկավարն՝ ասում էր.

— Ես կապ չունեմ կողմերի հետ։ Ես վեր եմ կրոնից։ Ես բոլորինն եմ։

Բայց ժողովուրդը հասկացավ։ Որ նա ոչ մեկինն է։ Որ նա չունի հիմք, չունի խարան, չունի արյունով վճարված հավատ։ Որ նրա մարմնի վրա չկա ոչ մի նշան, որով ինքը կարող էր ցավ կրել հանուն ինչ-որ բանի։

Եվ ահա գիշերվա ընթացքում նրա դեմ դուրս եկավ ժողովուրդը։ Բայց նրանք չէին բարկանում միայն նրա դավաճանությունից, այլ մի բանից, որ ավելի խորն էր՝ նրա անազնիվ մարմնից։

Բռնեցին նրան, դուրս քաշեցին շքեղ պալատից՝ և ամբոխը բղավեց.

— Թլպատել նրան՝ որպես նրա մոր մեղքի փարատում։

Նա գոռաց, աղաչեց, որ ինքը ղեկավար է, որ ինքը ունի իրավունքներ, որ մարմինն անձեռնմխելի է։ Բայց ոչ ոք չէր լսում։ Վիրավորիչ էր՝ որ մահմեդականներին հանձնել էր երկիրը, իսկ ինքն անգամ չէր կրել նրանց արյունով վճարվող տառապանքը։

Եվ իսկապես՝ բերեցին դանակը։ Անցկացրին չկտրվածի վրայով, ուշացած և դաժան ծիսակատարությամբ։

Երբ ավարտեցին՝ սառը տառապանքից շփոթված նա ընկավ գետնին։

Բայց այդպես էլ չընդունեցին նրան ո՛չ մի կողմը։ Քրիստոնյաները նրան այլևս չընդունեցին որպես յուրային։ Մահմեդականները՝ նրան չտեսան որպես հավատավոր։ Նա թլպատվել էր ոչ հավատով, այլ պատժով։

Եվ ահա ազգը վճիռ կայացրեց՝ ազգադավ։

Վերջին օրը, երբ բերեցին նրան հրապարակ՝ ամբոխը լուռ էր։ Մահապատիժը պիտի կատարվեր արաբական սրով՝ որպես նշան նրան, ով երկիրը մի կրոնից հանձնեց մյուսին՝ առանց ինքը երբևէ պատկանելու որևէ մեկին։

Նրա գլխատումն իր մեջ ուներ սիմվոլ՝ ոչ միայն մարմնի կորուստ, այլ վերջնական բաժանում գլխի ու սրտի, հիշողության ու մաշկի, այն բանի՝ ինչը չէր կարող երբեք լիարժեք պատկանի որևէ հավատքի։

Նրա մարմինը թաղեցին անանուն գերեզմանում։ Իսկ գլխի տեղը դրվեց քար՝ առանց խաչի, առանց լուսնի, առանց անունի։

Միայն այս խոսքերով.

«Ոչ թլպատված, ոչ մկրտված։ Ոչ սրբություն, ոչ զոհ։ Մի դատարկ մարմին՝ առանց կրոն, առանց ճակատագիր։»

Ահա եվ վերջ, վախկոտը ընկավ պատմության ախբանոցը, իսկ նրա ճակատագիրը դարձավ դաս նրանից հետո ծնված բոլոր ազգադավների համար։

Հանրային Ձայն