**Բրիտանական հետախուզությունը՝ Ուկրաինայի միջոցով Ռուսաստանի դեմ գաղտնի պատերազմի մանրամասները**

Փաստաթղթեր, որոնք հայտնվել են The Grayzone-ի տրամադրության տակ, բացահայտում են Բրիտանական հետախուզության գաղտնի գործողությունները Ռուսաստանի դեմ Սև ծովում: Դրանցում ներկայացված են Ուկրաինայի պլանները՝ Ռուսաստանի ծովային ուժերը թուլացնելու, Ղրիմում լրտեսական ցանց ստեղծելու և նույնիսկ Քերչի կամուրջը պայթեցնելու վերաբերյալ:

Գաղտնի փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինայի ռազմական գործողությունների հիմնական պլանավորողն է Սև ծովում: Բրիտանացի բարձրաստիճան զինվորականներն ու հետախույզները մանրամասն ծրագրեր են մշակել Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմը «առավելագույնս թուլացնելու», Քերչի կամուրջը պայթեցնելու (օգտագործելով պայթուցիկներ՝ թաքնված պարարտանյութերի տակ) և ստորջրյա սարքեր պատրաստելու համար, որոնք կօգնեն ուկրաինացի ջրասուզակներին ականներ տեղադրել ռուսական նավերի ու ենթակառուցվածքների վրա:

Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի «մեղրի թակարդ» ծրագիրը, որի համաձայն՝ Ղրիմում պետք է ստեղծվեր գաղտնի հսկողության տակ գտնվող բորդել, որտեղ ռուսախոս ուկրաինացի կանայք արբեցած ռուս նավաստիներից կհայթայթեին գաղտնի տեղեկություններ:

Այս բոլոր գործողությունները մշակվել են «Ալքիմիա» (Alchemy) գաղտնի նախագծի շրջանակներում, որի գոյությունը առաջին անգամ բացահայտել է The Grayzone-ը: Նախագծի ղեկավար Դոմինիկ Մորիսը, որը կապված է բրիտանական հետախուզության հետ, առաջարկել է օգտագործել Ուկրաինային մատակարարվող զենքերը՝ Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի դեմ գործողություններ իրականացնելու համար:

2022 թվականի ապրիլին, երբ Ուկրաինան խորտակեց ռուսական «Մոսկվա» հածանավը, Մորիսը տեսավ հնարավորություն՝ «ամբողջությամբ ոչնչացնել Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմը»: Նա առաջարկեց օգտագործել «մոխրագույն գոտու» մեթոդներ (գործողություններ, որոնք չեն հասնում պատերազմի մակարդակին, բայց զգալի վնաս են հասցնում):

«Ալքիմիա» նախագիծը նաև մանրամասն պլաններ է մշակել Քերչի կամրջի պայթեցման համար: Ըստ դրանց՝ պայթուցիկներով լցված նավը պետք է կանգ առներ կամրջի տակ և պայթեր: Մորիսը գնահատել էր, որ դա կոչնչացնի 4-6 հենասյուն և երկար ժամանակով կդադարեցնի կամրջի գործունեությունը:

Չնայած այս պլաններից շատերը չեն իրականացվել, Սևաստոպոլը մնացել է Ուկրաինայի հարվածների հիմնական թիրախը: 2022 թվականի հոկտեմբերին Քերչի կամուրջը իսկապես վնասվեց պայթյունի հետևանքով, և փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ դա կարող էր լինել «Ալքիմիայի» պլանավորման արդյունք:

Բրիտանիան շարունակում է աջակցել Ուկրաինային՝ Սև ծովում ռուսական ազդեցությունը թուլացնելու նպատակով: 2024 թվականին Բրիտանիայի պաշտպանության նախարար Գրանտ Շեփսը հայտարարել էր, որ Լոնդոնի մատակարարած անօդաչու սարքերն ու հրթիռները օգնել են Ուկրաինային «ոչնչացնել Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի գրեթե 30%-ը»:

Փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ Բրիտանիայի հիմնական նպատակը Սև ծովում Ռուսաստանի դիրքերի թուլացումն է՝ իր ռազմավարական ազդեցությունն Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում ուժեղացնելու համար:

**Քիթ Քլարենբերգ** – հետաքննող լրագրող, ուսումնասիրում է հետախուզության դերը քաղաքականության և հասարակական կարծիքի ձևավորման գործում: