2017 թվականին Գերմանիայի Ստորին Սաքսոնիայից մի ֆերմեր դուրս եկավ զբոսանքի՝ իր մետաղական դետեկտորով, առանց պատկերացնելու, որ կգտնի տարածաշրջանի ամենախոշոր հռոմեական գանձերից մեկը Բորսում գյուղի մոտակայքում, հայտնում է Live Science-ը:

Մեր ֆերմերի դետեկտորը նշանավորեց գետնի տակ՝ մակերևույթից ընդամենը մի քանի սանտիմետր խորքի վրա։ Նա փորեց հողը և զարմացած հայտնաբերեց հարյուրավոր արծաթե մետաղադրամներ, ոսկե մատանի, ձուլակտորներ և հազվագյուտ ոսկե մետաղադրամ։ Այս գանձերը մնացել էին գետնի տակ մոտ երկու հազար տարի:

Հնագետների կարծիքով, գտածոն վերագրվում է վաղ հռոմեական ժամանակաշրջանին՝ այն է՝ երբ գերմանական հողերն ու Հռոմեական կայսրությունը սահմանակից էին և իրար հետ ունեին առևտրի, ռազմական արշավների և մշակութային փոխանակումների բուռն հարաբերություններ։ Գանձը բաղկացած է մոտ 450 արծաթե դենարներից, մի քանի արծաթե ձուլակտորներից, ոսկե սոլիդուսից և զարդերից՝ այնպիսի համադրություն, որը ծայրահեղ հազվադեպ է մեկ գտածոյի համար:

Այս աննախադեպ պատմությունը հայտնի դարձավ միայն 2025 թվականին՝ հայտնագործությունից ութ տարի անց։ Ընթացքում ամբողջ գանձը պահված էր ֆերմերի տանը, քանի որ նա վախենում էր իրավական խնդիրներից և ոչ մեկին չէր հայտնել իր գտածոյի մասին։

Գերմանիայում առանց թույլտվության մետաղական դետեկտորով հնություններ որոնելն օրենքների խախտում է համարվում։ Երբ ֆերմերը վերջապես խոստովանեց, հնագետներն ու ոստիկանությունը սկսեցին պաշտոնական հետաքննություն, իսկ գանձի գտնված վայրը մանրամասնորեն ուսումնասիրեցին ու գրանցեցին:

Հնագետներն ընդգծում են գանձի արժեքի գիտական մասը, որն ավելի կարևոր է, քան նյութական արժեքը։ Ամեն մանրուք՝ այդ թվում գտնվելու վայրը, խորությունը և դասավորվածության կարգը, կարևոր նշանակություն ունեն հասկանալու համար, թե ինչու և երբ է թաքցվել գանձը։ Հնարավոր է գանձը թաքցվել է ռազմական արշավների ժամանակ։ Գտնվելու համատեքստի կորուստը գիտության համար մեծ կորուստ է:

Վերջապես, չնայած խախտմանը՝ ֆերմերը չի պատժվել, քանի որ վաղեմության ժամկետը ուղիղ ավարտվել էր։ Ավելին, նա ավարտել է մետաղական դետեկտորի օգտագործման պաշտոնական կրթությունը և այժմ հնագետների հետ ակտիվորեն մասնակցում է դաշտային նախագծերում։ Այս պատմությունը, անցնելով անօրինականությունից դեպի համագործակցություն և զղջում, եզրափակում է նրա անհավանական վերածնունդը: