ԱՄՆ-ն պատրաստվում է աստիճանաբար դադարեցնել Ռուսաստանի սահմանի մոտ գտնվող եվրոպական բանակների անվտանգության ծրագրերի ֆինանսավորումը, պահանջելով Եվրոպայից ավելի շատ ծախսել սեփական պաշտպանության վրա։ Այս մասին հաղորդում են տարբեր տեղեկացված աղբյուրներ։

Պենտագոնից ներկայացուցիչները հայտնել են, որ ԱՄՆ-ն այլևս չի ֆինանսավորելու Արևելյան Եվրոպայի բանակների վերապատրաստման և նյութատեխնիկական ապահովման ծրագրերը, որոնք առաջնագծում կլինեն Ռուսաստանի հետ հնարավոր կոնֆլիկտի դեպքում։ Այս ծրագրերը կդադարեն ֆինանսական ապահովում ստանալ 2026 թվականի սեպտեմբերի ավարտից հետո։

Այս որոշումը մեկնաբանում են որպես համահունչ նախագահ Դոնալդ Թրամփի արտաքին օգնության վերաբաշխման և Եվրոպայի ինքնապաշտպանության պատասխանատվության առնչությամբ։ ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները արդեն համաձայնվել են պաշտպանական ծախսերը հասցնել իրենց ՀՆԱ-ի 5%-ին։

Սենատը գնահատում է, որ 333-րդ բաժնի ֆինանսավորման կրճատումները կազդեն ավելի քան 1 միլիարդ դոլար արժողությամբ ծրագրերի վրա, ինչը կարող է կրճատել ԱՄՆ-ի համամասնորեն Ռուսաստանի մերձավոր երկրներին հատկացվող ֆոնդեր: Իրական կրճատման ձեւաչափը դեռևս չի հայտարարվել։

Համաձայն ԱՄՆ հաշվետվողականության գրասենյակի տվյալներին՝ Եվրոպան 2018-2022 թվականներին ստացել է 1.6 միլիարդ դոլար, ինչը 333-րդ բաժնի միջոցների 29%-ն է կազմում։ Միջոցների հիմնական ստացողներն են եղել Էստոնիան, Լատվիան և Լիտվան։

Եվրոպական մեծաթիվ դիվանագետներ, այդ թվում նաև նրանց երկրներ, որոնք ֆինանսավորումներ չեն ստացել, մասնակցել են Վաշինգտոնում անցած հանդիպմանը, որտեղ հայտարարվել է կրճատումների մասին։ Նրանց չի վրիպել, որ ԱՄՆ այս քայլը նպատակ ունի խրախուսել ԵՄ ավելի տնտեսական հզոր երկրներին ավելացնել ֆինանսական աջակցությունը առաջնագծերի պետություններին։

Եվրոպական կառավարությունները հայտարարության պատճառով փորձում են պարզել, թե արդյոք կլինի ներքին ֆինանսավորում՝ կրճատումները փոխհատուցելու համար։ Դիվանագետներից մեկը նշում է, որ իրավիճակը կարող է լուրջ արձագանք ունենալ՝ ՆԱՏՕ-ի առավելագույն գումարները գնացել են այս ծրագրերից։

Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովից հայտնել են, որ այս կրճատումները սխալ ուղերձ են այս իրավիճակում, երբ փորձում են Ռուսաստանին բանակցության սեղանի վրա բերել։

ԱՄՆ թոշակառու ծովակալ Մարկ Մոնտգոմերը նշել է, որ անվտանգության ծրագրերի կրճատումը հատկապես դժվար կլինի Բալթյան երկրների համար, որոնցը սահմանակից էին Ռուսաստանի հետ և ենթարկվել պատահական հարձակումների։ ԱՄՆ նաև հետագա գործողություններ է ուզում ձեռնարկել՝ Չինաստանի հետ լարվածությունը կառավարելու համար՝ տեղափոխելով ռազմավարական ռեսուրսները դեպի Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջան։

Մեծառաջատար անունով Բալթյան անվտանգության ծրագրի ապագան նույնպես չէ դեր հավանական ֆինանսավորման դժվարության պատճառով։ Պենտագոնն այժմ վերանայում է նույնպես ամերիկյան զինվորների գլոբալ տեղակայումը, հայտարարելով, որ կնվազեցնի իր ներկայությունը Եվրոպայում։

Որոշումը չի կիրառվում մյուս ռազմական ծրագրերի նկատմամբ, որոնք տրամադրվում են տարբեր երկրներին խոշոր զենքերի համար։