Վերջերս ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեի հետ հանդիպման ժամանակ նախագահ Թրամփը պարզեց, թե Հայաստանն ու Ադրբեջանը երկարամյա թշնամանքից հետո կարող են ձգտել խաղաղության։ Սակայն Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությունները կարող են հակառակ առաքելություն ունենալ։ Նա հաճախ արտահայտում է տարածքային փոփոխությունների գաղափարներ, նշել է Գրիգոր Հովհաննիսյանը՝ ԱՄՆ-ում Հայաստանի նախկին դեսպանը։

Ալիևն առաջարկում է Հայաստանի հարավով վերցնել ցամաքային միջանցք՝ Ադրբեջանը Նախիջևանի հետ կապելու համար, ինչը կնշանակի Թուրքիայից դեպի Ադրբեջան շարունակական ճանապարհ։ Հայաստանի հարավային Սյունիքը խոչընդոտում է այդ նախագծին, ինչը կխոչընդոտի երկրի մուտքը դեպի Իրանը։

Երբ Ալիևը խոսում է «Զանգեզուրի միջանցքի» իրականացման մասին, նա ընդգծում է առանց սահմանային վերահսկման անցման հնարավորությունը։ Սակայն սա Հայաստանի համար նշանակում է իր տարածքային ամբողջականության խաթարում։

Արդյո՞ք որևէ երկիր իրավունք ունի պարտադրել անարգել անցում մեկ այլ ինքնիշխան պետության միջով: Կան բազմաթիվ ազգեր, որոնք ունեն էքսկլավներ, սակայն ոչ մեկը նման պահանջ չի առաջադրում։

Հայաստանի համար նման միջանցքը կարող է սպառնալ տարածաշրջանային դիրքին՝ կտորելով Իրանից։ Սյունիքի միջանցքը ոչ ստանդարտ արդյունքներ կարող է առաջացնել՝ ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի երկրների ուշադրությամբ։

Իրանը նույնպես զգուշացրել է, որ հայ-իրանական սահմանի փոփոխությունը իրենց համար անընդունելի է։ Թեհրանն այս կարծիքը համարում է Կովկասի ուղղակի վերահսկման սպառնալիք և տվեց զգուշացումներ:

Ալիևը փորձում է միջնորդավորված հաշտադիրը վերածել տարածքային փոփոխության գործիքի։ Պատմությունը ապացուցում է, որ դա կարող է ծնում պատերազմներ։ Խորհրդանշական կամ բառացիորեն վերահսկումից հրաժարվելը՝ Հայաստանի համար պատուհաս կհանդիսանա։

Միջազգային հանրությունը պետք է լրջորեն դիտարկի այս հարցերը։ Եթե Թրամփը ցանկանում է խաղալ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղություն հաստատելու դերով, պետք է նա Ալիևին ստիպի հրաժարվել իր միջանցքային պլաններից։