Պատասխանված: 0/125
Ճիշտ: 0
Իրավունք: 0%
Վերականգնելու համար սեղմեք Ctrl+R

ՀՀ Սահմանադրական Թեստ - Անմիջական Ստուգում

Յուրաքանչյուր պատասխան անմիջապես ստուգվում է

Ընդհանուր 125 հարց

3800-ամյա եգիպտական քարե սալիկի վրա հայտնաբերված արձանագրությունը նոր հարցեր է առաջացնում

30 Հուլիսի, 2025

default.jpg

Անկախ հետազոտող Մայքլ Բար-Ռոնը պնդում է, որ Եգիպտոսում՝ Սերեբիտ էլ-Խադիմի մոտակայքում գտնվող հնագույն հանքավայրում հայտնաբերված 3800-ամյա նախասինայական արձանագրությունը նախատեսում է հեղափոխական բացահայտում: Ըստ Բար-Ռոնի, արձանագրության վրա գրված է «Սա Մովսեսից է» (եբրայերեն՝ zot m’Moshe), ինչը կարող է լինել առաջին դեպքը, երբ Աստվածաշնչում նշված Մովսեսի գոյությունը հաստատվում է հնագիտական աղբյուրում՝ բիբլիական տեքստերից դուրս։

Հետազոտությունը տարվել է երկար աշխատանքի և ուսումնասիրության արդյունքում։ Ութ տարվա ընթացքում Բար-Ռոնը օգտագործել է բարձր ճշգրտությամբ լուսանկարներ ու հայտնի արձանագրությունների՝ Sinai 357 և 361, եռաչափ սկանավորումներ, որոնք նախկինում որպես անիմաստ հիերոգլիֆներ էին դիտարկվում։ Նա նաև ուսումնասիրել է տառերի, բառապաշարի և ոճի հետևողականությունը, ինչը ենթադրում է մեկ հեղինակի առկայություն, որին նա ներկայացնում է որպես հավանական սեմական գրագիր, կապված կրթված սոցիալական դասի հետ։

Հետազոտության ընթացքում հայտնաբերվել են նաև այլ համատեքստային տարրեր, ինչպես օրինակ՝ El աստվածության հիշատակումներ, որը հայտնի է որպես Իսրայելի Աստծո վաղ անվանում, և արձանագրություններ՝ կապված եգիպտական Աստվածուհի Բաալատի պաշտամունքի հետ։ Այս տարրերը վկայում են այն մասին, որ սեմական աշխատողների և եգիպտացիների միջև եղել են մշակութային ու կրոնական բախումներ։ Բաալատի վնասված տաճարը և «եկեք գնանք» կարգի արտահայտությունները համարվում են «Ելից» գրքի իրական սյուժեի հնարավոր ապացույցներ։

Չնայած այս հայտնագործությունները դեռևս գիտական ​​հանդեսներում չեն գրախոսվել և արժանացել են որոշ քննադատություններին՝ մասնագետների շրջանակում։ Հայտնի եգիպտագետ Թոմաս Շնայդերը զգուշացնում է. «տառերի կամայական նույնականացումը կարող է աղավաղել պատմությունը»։ Բառ-Ռոնի ղեկավարը՝ պրոֆեսոր Պիտեր վան դեր Վինը, սակայն պաշտպանում է այս տեսանկյունը՝ նշելով, որ այն «երևակայության արդյունք չէ»։

Եթե այս վարկածը հաստատվեր, այն կդառնա հատուկ կարևորություն ունեցող հայտնագործություն, որն իր հետ կկապի հնագիտական տվյալները Աստվածաշնչյան տեքստերի հետ և կվարակի նոր էջ այբբենական գրի զարգացման գործընթացում։ Նախասինայական այբուբենը ընդունվում է որպես փյունիկյան, հունական և լատինական գրերի նախորդը։

Այնուամենայնիվ, գիտնականների մեծ մասը դեռևս զգուշավոր է և նպատակահարմար չեն գտնում հիմնվել այս հայտնագործության վրա՝ Մովսեսի գոյությունը որպես պատմական անձնավորություն ընդունելու հարցում։