Հայաստանի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը պատասխանել է ՀՀ Փաստաբանների պալատի վերջերս տարածած հայտարարությանը։

ՄԻՊ-ի հաղորդագրության մեջ նշված է. «Փաստաբանների պալատը տարածել է հայտարարություն՝ վերնագրված «Հայտարարություն Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից փաստաբանական ինստիտուտի վերաբերյալ կատարած հրապարակումների առնչությամբ»։

Հիշեցնենք, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը նախկինում հայտարարություն էր հրապարակել, ըստ որի՝ կարևոր է, որ փաստաբանները պահպանեն էթիկայի և վարքագծի կանոնները, իսկ նրանց ներկայացնող մարմինները արձագանքեն բոլոր այն դեպքերին, երբ խախտվում են այդ կանոնները։ Հատուկ շեշտադրություն էր արվել փաստաբանների կողմից ատելության խոսքի և երեխաների իրավունքների ոլորտում խնդիրների առկայությանը։ Հայտարարությունը ուներ գործընկերային բնույթ և ուղղված էր Փաստաբանների պալատին։

Պաշտպանը իր հարցազրույցներում շեշտել էր, որ արգելված խոսքի օգտագործումը տարածված է ոչ միայն պետական պաշտոնյաների, այլև մասնագիտական համայնքների, մասնավորապես՝ փաստաբանների կողմից։ Նա ընդգծել էր այդպիսի դեպքերի թիվը, դրանց անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև Փաստաբանների պալատի` որպես կարգավորող մարմնի` այդ խնդիրներին արձագանքելու և բարեփոխումներ իրականացնելու անհրաժեշտությունը։

Փաստաբանների պալատի տարածած պատասխան հայտարարության մեջ փորձ էր արվում ստեղծել այն տպավորությունը, թե ՄԻՊ-ն արձագանքել է իր նկատմամբ փաստաբանների քննադատությանը և առաջարկել փաստաբանական համայնքի բարեփոխումներ։

ՄԻՊ-ն հստակեցնում է, որ Պաշտպանի բոլոր միջամտություններում երբեք խոսք չի եղել հենց իր հաստատության դեմ ուղղված քննադատության մասին, այլ փաստաբանների կողմից ամենօրյա հաղորդակցության մեջ տարածվող արգելված խոսքի տարբեր ձևերի մասին։

Կրկին ընդգծվում է, որ անթույլատրելի են փաստաբանների կողմից անձանց սեռի, գենդերային ինքնության, կրոնի կամ դրա բացակայության, էթնիկական պատկանելության և այլ հիմքերով ատելության խոսքի դրսևորումները, որոնք Հայաստանում ցավալիորեն լայն տարածում ունեն։ Նույնքան անհամատեղելի է Փաստաբանների պալատի կողմից փորձը՝ լռեցնելու ՄԻՊ-ի կողմից այդ խախտումների մասին բարձրաձայնումները։

Փաստաբանների կարգապահական մարմինները պետք է առաջինը պայքարեն նման երևույթների դեմ՝ ոչ միայն պաշտոնական ընթացակարգեր մշակելով, այլև հստակ հաղորդագրություն ուղարկելով, որ արգելված խոսքն ու վարքագիծը, էթիկայի խախտումները անընդունելի են համայնքի համար։

Նշվում է, որ Փաստաբանների պալատի հայտարարությունն անուղղակիորեն արդարացնում է այդ երևույթները, վնաս հասցնելով մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգին և հասարակության մեջ դրանց ընկալմանը։

Անհասկանալի է, թե ինչու Փաստաբանների պալատը մերժում է բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, քանի որ բարեփոխումները հարկավոր են բոլոր մարմիններին՝ լինեն դրանք պետական, միջազգային կամ մասնավոր։ Փաստաբանական համայնքի բարեփոխումները նույնպես անհրաժեշտ են, և դրանց հիմքում պետք է լինի մարդու իրավունքների ամրապնդումը, արգելված վարքագծի դեմ պայքարը, այլ ոչ թե պայքարի ձևական մեխանիզմները։

Փաստաբանությունը իրավապաշտպան գործունեություն է ոչ թե անվանումով, այլ իրավապաշտպան արժեքներին համապատասխանելու շնորհիվ։ Դրա համար անհրաժեշտ է հարգել մարդու իրավունքները, հատկապես՝ իրավահավասարությունն ու խտրականության բացակայությունը, երեխաների իրավունքներն ու այլ կարևոր ոլորտներ։ Պայքարը խնդիրների դեմ չպետք է սահմանափակվի ձևական միջոցառումներով, այլ պահանջում է համայնքում վերաբերմունքի փոփոխություն։

Նշվում է նաև, որ շատ փաստաբաններ հաճախ խախտում են էթիկայի նորմերը ՄԻՊ աշխատակազմի հետ հաղորդակցման մեջ։ Եթե Փաստաբանների պալատը համարում է, որ դա ընդունելի քննադատություն է, ապա ՄԻՊ-ն հստակեցնում է, որ ցանկացած քննադատություն պետք է համապատասխանի էթիկայի և վարքագծի միջազգային չափանիշներին։

ՄԻՊ-ն նշում է, որ միջազգային կազմակերպություններն ամենուր գրանցում են մարդու իրավունքների խախտումներ, սակայն հազվադեպ է լինում, որ մասնագիտական համայնքները դա օգտագործեն էթիկայի ստանդարտները խախտելն արդարացնելու համար։

Հաստատվում է, որ Պաշտպանն ու ՄԻՊ-ն անընդհատ քննարկումներ են ունեցել Պալատի հետ՝ որպես կարևոր գործընկերոջ, և այդ շփումներում երբեք չեն խախտել իրենց մանդատն ու էթիկան։ Սպասվում է Փաստաբանների պալատի կողմից կառուցողական դիրքորոշում։

Միևնույն ժամանակ, ՄԻՊ-ն ջերմորեն շնորհակալություն է հայտնում բոլոր այն փաստաբաններին, ովքեր իրենց մասնագիտական աշխատանքով նպաստում են Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանությանը։ Նրանց աշխատանքը կարևոր է հասարակության մեջ մարդու իրավունքների ճիշտ ընկալման և բազմաթիվ քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության համար։

Վերջում ընդգծվում է, որ Պաշտպանը շարունակում է աշխատել փաստաբանական համայնքի գործունեության բարելավման ուղղությամբ՝ գործընկերների հետ միասին փնտրելով խնդիրների լուծումներ։