Մոտավորապես տասը հազար տարի առաջ մարդկությունը խմբային որսորդ-հավաքողներից անցավ նստակյաց գյուղատնտեսության, ինչը բերեց «նեոլիթյան հեղափոխությանը»։

Փենսիլվանիայի համալսարանի գիտնականները, զինված մաթեմատիկական մոդելներով, համակարգչային սիմուլյացիաներով և հնագույն ԴՆԹ-ով, ուսումնասիրեցին՝ ի՞նչն է ավելի մեծ ազդեցություն ունեցել՝ ագարակատերերի միգրացիան, թե որսորդ-հավաքողներից մշակութային սովորույթների ընդունումը։

Nature Communications գիտական հանդեսում տպագրված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ հիմնականում ագարակատերերի միգրացիան է ազդեցություն թողել, ավելի քիչ՝ նորարարությունների տեղական յուրացումը։

Մշակութային փոխանցման մեխանիզմը, ըստ հետազոտության տվյալների, նպաստել է գյուղատնտեսության տարածմանը ընդամենը 0.5%-ով, մինչդեռ որսորդ-հավաքողներն գրեթե երբեք չեն անցել գյուղատնտեսական ապրելակերպի։ Ագարակատերերի և տեղացիների միջև ամուսնությունները եղել են չափազանց հազվադեպ, կազմելով 3%-ից պակաս։

Համայնքների տեղաշարժերի, աճի և ուսուցման հետ կապված մոդելները համընկնում են 618 հին նեոլիթյան եվրոպացիների ԴՆԹ վերլուծության հետ։

Պարզվում է, որ նույնիսկ փոքր «մշակութային փոխանցման էֆեկտի» պայմաններում, ագարակատերերը բավական էին Եվրոպայի բնակչության գենետիկական կազմափոխման համար՝ զգալի ազդեցություն թողնելով նրա ժառանգության վրա։

Այսպիսով, հնագիտության և գենոմիկայի հետազոտությունները համատեղելով՝ գիտնականները վերաիմաստավորել են պատմության ավանդական ընկալումը՝ ցուցադրելով, որ մեր անցյալի բանալին գտնվում է միգրացիայի և շարունակականության մեջ, իսկ ոչ մեկուսացված մշակութային ներդրումներում։