Գիտնականները բացահայտել են Անտարկտիդայի սառցե ծածկոցի ներքո թաքնված հինավուրց լանդշաֆտ, որը պահպանվել է 30 միլիոն տարի շարունակ։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ հնագույն գետերի էրոզիայի հետևանքով ձևավորված հարթ տարածքները ծածկել են Արևելյան Անտարկտիդայի ափամերձ հատվածը 34-80 միլիոն տարի առաջ։

Այս հայտնագործությունը, որը հրապարակվել է «Nature Geoscience» ամսագրում, կարող է կարևոր դեր խաղալ սառցադաշտերի հալոցքի կանխատեսման գործում։ Հետազոտողները նշում են, որ Արևելյան Անտարկտիդայի սառցաշերտի ամբողջական հալումը կարող է առաջացնել օվկիանոսի մակարդակի 50 մետրից ավելի բարձրացում։

Այսուհանդերձ, գիտնականներին հաջողվել է բացահայտել, որ սառցածածկույթի տակ գտնվող որոշ հատվածներ մնացել են գրեթե անվնաս 30 միլիոն տարի շարունակ։ Այս տարածքները, ըստ երևույթին, ձևավորվել են Արևելյան Անտարկտիդայի սառցե ծածկոցի առաջացումից առաջ՝ Գոնդվանա գերմայրցամաքի տրոհման ժամանակաշրջանում։

Ուսումնասիրության համահեղինակ Գայ Պաքսմանը, որը Դարհեմի համալսարանի բևեռային երկրաֆիզիկոս է, բացատրում է. «Ռադարային պատկերները բացահայտել են զարմանալիորեն հարթ մակերևույթներ, որոնք տարածվում են 3500 կիլոմետր երկարությամբ։ Սա ապացուցում է, որ սառցաշերտի որոշ հատվածներ պահպանել են հին լանդշաֆտը՝ այն չվերածելով խորտակված տարածքի»։

Հետազոտողները օգտագործել են ռադարային տվյալներ չորս տարբեր ուսումնասիրություններից՝ ստեղծելով սառույցի տակ գտնվող ռելիեֆի մանրամասն քարտեզ։ Պարզվել է, որ հարթ տարածքներում սառույցի շարժը զգալիորեն դանդաղ է, մինչդեռ խորը փոսերում այն հոսում է ավելի արագ։ Դրա պատճառը, ենթադրաբար, հալված ջրի ներգործությունն է, որը հոսել է բնական ճեղքերով՝ միլիոնավոր տարիներ առաջ սառցե ծածկույթի ընդլայնման ընթացքում։

Այս գործընթացների ըմբռնումը կարող է օգնել կանխատեսել սառցաշերտերի կայունությունը ապագայում։ Գիտնականներն ընդգծում են, որ հարթ մակերեսների վրա սառույցի դանդաղ հալումը կարող է հանդես գալ որպես բնական կարգավորիչ՝ սահմանափակելով Անտարկտիդայի սառցազանգվածների կրճատումը։