Շինեյդ Բեյքեր (Sinead Baker)
Վերջին հակամարտության ընթացքում Իսրայելը արագորեն օդային գերակայություն հաստատեց Իրանի որոշ տարածքների նկատմամբ՝ ցույց տալով, որ նույնիսկ ժամանակակից բարձր տեխնոլոգիական պատերազմների պայմաններում լիակատար գերիշխանություն ապահովելը հնարավոր է։ Սակայն մասնագետները զգուշացնում են՝ այս հաջողությունից սխալ եզրակացություններ անելը վտանգավոր է։ Իրանը Ռուսաստան կամ Չինաստան չէ, և Արևմուտքը, պատրաստվելով հնարավոր բախումների հավասարաչափ հակառակորդների հետ, չպետք է մոռանա դա։

Վերջին տարիներին արևմտյան ռազմական փորձագետները բազմիցս նշել են, որ Ռուսաստան կամ Չինաստան նման երկրների նկատմամբ օդային գերակայություն ապահովելը չափազանց բարդ խնդիր կլինի։ Այդ երկրները, հատկապես Չինաստանը, ունեն ժամանակակից, համակարգված հակաօդային պաշտպանություն, ներառյալ գետնային խոցման միջոցներ, հզոր ռազմաօդային ուժեր, ռադիոէլեկտրոնային պայքարի միջոցներ, ինչպես նաև հուսալի տիեզերական և օդային հետախուզման համակարգեր։

Օդային գերակայությունը սահմանափակ ռազմական գործողությունների թատերաբեմում այն չէ, ինչ բարդ հակահասանելիության գոտիների խարսխումն ու ճեղքումը։ Իրանի դեմ օդային պատերազմում Իսրայելի հաղթանակն ապացուցեց, որ օդային գերակայությունը «ոչ անհնար է» ժամանակակից պայմաններում, բացատրել է Ավստրալիայի բանակի նախկին գեներալ-մայոր Միք Ռայանը (Mick Ryan), ռազմական ռազմավարության մասնագետ։ Սակայն, ավելացրել է նա, Արևմուտքի բախումը Ռուսաստանի կամ Չինաստանի հետ «ամբողջությամբ այլ կլինի»։

### Իսրայելի օդային հաղթանակը
Իսրայելը հարվածներ հասցրեց Իրանի միջուկային և ռազմական օբյեկտներին՝ ոչնչացնելով բազմաթիվ հակաօդային պաշտպանության համալիրներ։ Ռազմավարական հետազոտությունների թագավորական ինստիտուտի (RUSI) ավիացիայի փորձագետ Ջասթին Բրոնկը (Justin Bronk) նշել է, որ դա «ցույց է տալիս, թե ինչ կարելի է հասնել ժամանակակից ռազմաօդային ուժերով՝ թվացյալ հզոր պաշտպանության դեմ»։ Իրանն ուներ բազմաշերտ հակաօդային պաշտպանություն, ներառյալ տեղական, արտասահմանյան և վերափոխված հին համակարգեր։ Եվ չնայած այն ամբողջությամբ ցանցային համակարգ չէր, այնուամենայնիվ լուրջ խոչընդոտ էր։

Իսրայելին հաջողվել է չեզոքացնել Իրանի հակաօդային պաշտպանությունը՝ մանրակրկիտ պլանավորման, մանրամասն հետախուզության և մարտերում փորձված ինքնաթիռների օգտագործման շնորհիվ, այդ թվում՝ F-35 հինգերորդ սերնդի սթելթ կործանիչներ, որոնք հենց նախատեսված են հակաօդային պաշտպանությունը ճեղքելու համար, ինչպես նաև չորրորդ սերնդի F-15 և F-16 կործանիչներ, որոնք կարող են կատարել նմանատիպ գործողություններ։ Իսրայելի հաջողության մեջ կարևոր դեր են խաղացել նախորդ բախումները, որոնք զգալիորեն թուլացրել էին Իրանի հակաօդային համակարգերը, ինչպես նաև նրա փորձը նման գործողություններում։ 1973 թվականի Քիպուրի պատերազմում ավիացիայի պարտություններն ու կորուստները ստիպել են Իսրայելին վերանայել թշնամու հակաօդային պաշտպանության դեմ պայքարի մեթոդները, ինչը հանգեցրել է Իրանի դեմ կիրառված մոտեցումների մշակմանը։

Ռազմական անվտանգության փորձագետ Էդ Առնոլդը (Ed Arnold) RUSI-ից նշեց, որ Իսրայելի ավիացիայի կորուստների բացակայությունը «մեծ նվաճում էր, որը ցույց տվեց, որ օդային գերակայությունը կարելի է արագ ձեռք բերել»։ Սակայն դրա համար անհրաժեշտ են ճիշտ մարտավարություն, զինատեսակներ և հետախուզություն, և նույնիսկ այդ դեպքում հաջողությունը երաշխավորված չէ։

Էնդրյու Կերթիսը (Andrew Curtis), Մեծ Բրիտանիայի 35-ամյա փորձ ունեցող ռազմաօդային ուժերի կոմանդոր, Business Insider-ին ասել է, որ «վերջին 30 տարիներին բոլորը սովորել են օդային գերակայությանը», բայց հավասար ուժի հակառակորդի դեմ բարձր ինտենսիվությամբ հակամարտության դեպքում «այդ օրերն արդեն անցած են»։

### Ռուսաստանն ու Չինաստանը
Իրանն ուներ հակաօդային պաշտպանություն, բայց չուներ ժամանակակից ռազմաօդային ուժեր։ Վերջիններս հիմնականում բաղկացած էին հնացած արևմտյան, խորհրդային և չինական ինքնաթիռներից։ Գետնային հակաօդային համալիրներն ավելի արդյունավետ էին,