Միրանդա Դեվայն (Miranda Devine). ԱՄՆ-ի Կենտրոնական հետախուզական վարչության (ԿՀՎ) նոր ցնցող հետաքննությունը բացահայտել է, որ Օբամայի վարչակազմի ղեկավարությամբ ամերիկյան հատուկ ծառայությունները գիտակցաբար խեղաթյուրել են իրենց գնահատականները՝ կապված Ռուսաստանի մասնակցության հետ 2016 թվականի նախագահական ընտրություններին, որպեսզի օգնեն Դոնալդ Թրամփին։ Այս հետաքննությունը պատրաստվել է ԿՀՎ-ի նախկին տնօրեն Ջոն Բրենանի, Հետաքննական դաշնային բյուրոյի (ՀԴԲ) տնօրեն Ջեյմս Քոմիի ու Ազգային հետախուզության տնօրեն Ջեյմս Քլեփերի անմիջական մասնակցությամբ։

Հատուկ ծառայությունների ղեկավարները «գերազանցապես ներգրավված են եղել» փաստաթղթի պատրաստման գործում և շտապել են այն ավարտին հասցնել «խառնաշփոթ», «ոչ ամբողջական» ու «ակնհայտորեն ոչ ավանդական» կարգով, ինչը հարցեր է առաջացրել «հաշվետվության քաղաքական մոտիվացիայի» վերաբերյալ։

Բացի այդ, Բրենանը որոշել է ներառել անվստահելի համարվող բրիտանացի նախկին լրտես Քրիստոֆեր Սթիլի վկայությունը՝ չնայած ԿՀՎ-ի Ռուսաստանին վերաբերող բարձրաստիճան մասնագետների առարկություններին, ինչն, ըստ հետաքննության, «խաթարել է» վերլուծության հավաստիությունը։

«ԱՄՆ-ի հետախուզությունը և Ռուսաստանի վրա դրա ազդեցության գնահատումը 2016 թվականի ընտրությունների ժամանակ» վերնագրով հետազոտությունն իրականացվել է ԿՀՎ-ի Վերլուծության վարչության կողմից՝ ԿՀՎ-ի տնօրեն Ջոն Ռետքլիֆի պատվերով մայիս ամսին։

«Ստացված փորձի վերլուծությունը» ցույց է տվել, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 6-ին՝ իր նախագահական ժամկետի ավարտից վեց շաբաթ առաջ, Բարաք Օբաման հրաման է տվել հետաքննություն անցկացնել, որի արդյունքում եզրակացվել է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ըստ երևույթին, «ձգտել է» օգնել Թրամփին հաղթել ընտրություններում։

Հաշվետվությունում նշվել են «բազմաթիվ ընթացակարգային խախտումներ», որոնք խաթարել են հետախուզական վերլուծության հավաստիությունը, այդ թվում՝ նյութը պատրաստվել է «գերծանր ժամկետներում», «խիստ գաղտնիության պայմաններում և հատուկ ծառայությունների ղեկավարների գերներգրավվածությամբ»։

Պարզվել է, որ լրատվամիջոցների արտահոսքերը կարող էին ազդել ԿՀՎ-ի վերլիզաբանների վրա՝ ստիպելով նրանց ենթարկվել Թրամփի ու Ռուսաստանի միջև «դավադրության» կեղծ տարբերակին։

«Նախագահի փոփոխությունից առաջ դասակարգված և հանրային տարբերակի հրապարակման սեղմված ժամկետերը հարցեր են բարձրացրել Սպիտակ տան հրամանների ու սահմանված ժամկետների քաղաքական մոտիվացիայի վերաբերյալ»։

Հետաքննության վերանայումը պարզել է, որ Բրենանը անձամբ ղեկավարել է Ռուսաստանի հետ կապված ԱՄՆ-ի հետախուզական վերլուծության պատրաստումը, և նրա «ուղղակի մասնակցությունը փաստաթղթի մշակմանը, ինչպես նաև Քոմիի ու Քլեփերի մասնակցությունը, չափազանց անսովոր է եղել ինչպես ծավալով, այնպես էլ ինտենսիվությամբ» և «ստեղծել է վերլուծության օբյեկտիվության ճնշման ռիսկ»։

Բրենանը անձամբ ընտրել է ԿՀՎ-ի մի քանի վերլուծաբաններ՝ հետախուզական հաշվետվություն կազմելու համար և ներգրավել է միայն Ազգային հետախուզության տնօրենի ապարատը, ԿՀՎ-ն, ՀԴԲ-ն և Ազգային անվտանգության գործակալությունը՝ բացառելով այն ժամանակ գոյություն ունեցող 17 հետախուզական ծառայություններից 13-ը։

Բրենանը հեռացրել է Ազգային հետախուզական խորհուրդը և պնդել Սթիլի անվստահելի վկայության ներառումը հաշվետվությունում՝ չնայած փաստաթղթի հեղինակների ու ԿՀՎ-ի բարձրաստիճան ռուսագետների առարկություններին, որպեսզի պնդի այն կեղծ տեսակետը, թե Ռուսաստանն ապահովել է Թրամփի հաղթանակը 2016 թվականի ընտրություններում։

«Օբաման, Քոմին, Քլեփերը և Բրենանը, ըստ էության, որոշել էին. «մենք պատրաստվում ենք Թրամփին որոգայթի մեջ գցել», — հայտարարել է Ռետքլիֆը։ — Նրանք որոշել էին. «մենք կկազմենք հաշվետվություն և այն կպատկերենք որպես հետախուզական համայնքի հավանության արժանի, որպեսզի ոչ ոք չկարողանա այն կասկածի տակ դնել»։ Նրանք այն նշել են որպես «դավադրություն Ռուսաստանի հետ», այնուհետև դասակարգել են, որպեսզի ոչ ոք չկարողանա ծանոթանալ դրան»։

Սա հանգեցրել է Մյուլերի հետաքննությանը (հատուկ դատախազ Ռոբերտ Մյուլերը, որը երկու տարի անց եզրակացրեց, որ Թրամփի ու Ռուսաստանի միջև դավադրություն չի եղել)։

«Այն (հաշվետվությունը) փաստացի ստացել էր հետախուզական համայնքի հավանությունն այն ենթադրությանը, որ Ռուսաստանն օգնել է Թրամփին։ Սա փաստացի կլանել էր նրա (Թրամփի) նախագահության առաջին երկու տարիները, — նշել է ԿՀՎ-ի ղեկավարը։ — Դուք տեսնում եք, թե ինչպես Բրենանը, Քլեփերը և Քոմին մանիպուլյացիայի են ենթարկել հատուկ ծառայություններին և լռեցրել բոլոր մասնագետներին, արագացնելով գործընթացը»։

ԿՀՎ-ի նոր հետաքննության մեջ նշվում է, որ սկսած հաշվետվության վրա աշխատանքի սկզբից առաջ՝ լրատվամիջոցների արտահոսքերը, որոնք ենթադրում էին, որ հետախուզական համայնքն արդեն հանգել է վերջնական եզրակացությունների, ստեղծել են «հոգեբանական խարիսխ» ձևավորման ռիսկ։

«Խարիսխ» տերմինը վերաբերում է նեյրոլինգվիստիկ ծրագրավորման ոլորտին և ենթադրում է, որ լրատվամիջոցների արտահոսքերը կարող էին ազդել հաշվետվության վրա աշխատող վերլուծաբանների վրա և ստիպել նրանց եզրակացությունները համապատասխանեցնել արտահոսքին, այլ ոչ թե օբյեկտիվ վերլուծության։

2016 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Washington Post և New York Times թերթերը հաղորդել էին, որ ԱՄՆ-ի հետախուզական համայնքը «բարձր վստահությամբ եզրակացրել է, որ Ռուսաստանն ուղղակիորեն միջամտել է ընտրություններին՝ օգնելու Թրամփին հաղթել»։

Washington Post-ը հղում էր կատարել անանուն ամերիկյան պաշտոնյայի, որը այս գնահատականը բնութագրել էր որպես հետախուզական համայնքի «ընդհանուր կարծիք»։

«Սեղմված ժամկետները անսովոր էին հետախուզական համայնքի հիմնական գնահատման պատրաստման համար, որը սովորաբար կարող է ամիսներ տևել, հատկապես նման ծավալի, բարդության և քաղաքական զգայունության դեպքում, — ասված է հետաքննության մեջ։ — Հաշվետվության հեղինակները ԿՀՎ-ում աշխատել են փաստաթղթի վրա մեկ շաբաթից պակաս և երկու օրից պակաս ծախսել դրա համաձայնեցման վրա հետախուզական համայնքի գործընկերների հետ, նախքան այն ուղարկվել էր ԿՀՎ-ի ընդհանուր վերանայմանը դեկտեմբերի 20-ին»։

Երբ հաշվետվության նախագիծն ավարտվել և ուղարկվել է հետախուզական համայնքի «հետաքրքրված կողմերին», ժամկետները ևս «կրճատվել են մինչև մի քանի օր, տոնական շաբաթվա ընթացքում, ինչը ստեղծել է բազմաթիվ խնդիրներ»։

«Շատ հետաքրքրված կողմեր հայտարարել են, որ իրենց գործողությունները «կաշկանդված» են եղել սեղմված ժամկետների պատճառով։ Նրանց մեծ մասը առաջին անգամ տեսել էին նախագծի տպագիր տարբերակը և դրա թաքնված գաղտնի հաշվետվությունները դեկտեմբերի 19-ին կայացած միակ համատեղ աշխատանքային հանդիպման ժամանակ, որը կազմակերպվել էր վերջնական փաստաթղթի մանրամասն վերանայման համար»։

Քանի որ հաշվետվության նախագծերը թույլատրվում էր փոխանցել միայն տպագիր տարբերակով, դրանք ձեռքով տեղափոխվում էին տարբեր հատուկ ծառայությունների շենքերի միջև։

«Սեղմված ժամկետները և տպագիր փաստաթղթերի վերանայման սահմանափակումները, հավանաբար, ազդել են աշխատանքի ընդհանուր գործընթացի վրա»։

Բրենանի, Քոմիի և Քլեփերի՝ որպես հետախուզական ծառայությունների ղեկավարների «ուղղակի մասնակցությունը» գնահատման մշակմանը «չափազանց անսովոր է եղել ինչպես իրենց աշխատանքի ծավալով, այնպես էլ ինտենսիվությամբ»։

«Նման անձնական մասնակցությունը բարձրագույն ղեկավարության կողմից, հավանաբար, ազդել է աշխատակիցների վրա, փոխել է փոխգործակցության սովորական գործընթացները և վերջ ի վերջո վտանգել վերլուծության անաչառությունը»։

ԿՀՎ-ի մեկ վերլուծաբան, որը մասնակցել է փաստաթղթի պատրաստմանը, հայտնել է, որ մյուս վերլուծաբանները, որոնք սովորաբար մաս են կազմում նյութերի ստուգման շղթայի, հրաժարվել են մասնակցել աշխատանքին՝ պայմանավորված քաղաքական լարված մթնոլորտով և պաշտոնյաների անսովոր ակտիվ դերով փաստաթղթի պատրաստման գործընթացում»։

Օբամայի վարչակազմի ղեկավարությամբ պատրաստված վերջնական փաստաթուղթը քննադատության է ենթարկվել Սթիլի վկայության՝ նախկին բրիտանացի լրտես Քրիստոֆեր Սթիլի սկանդալային ու անվստահելի հաշվետվության ներառման համար, որը աշխատել է Հիլարի Քլինթոնի քարոզարշավի շտաբում և պնդել, որ Ռուսաստանն ունի Թրամփի վրա ճնշում գործադրելու սեքսուալ բնույթի նյութեր։

Չնայած որ «հաշվետվության հեղինակներն ու ԿՀՎ-ի մի քանի բարձրաստիճան ղեկավարներ, այդ թվում՝ Ռուսաստանին վերաբերող ԿՀՎ-ի երկու գլխավոր ղեկավարներ, կտրուկ բողոքել են վիճահարույց վկայության ներառման դեմ՝ պնդելով, որ այն չի համապատասխանում հետախուզական գործունեության նույնիսկ ամենա