Պրոֆեսոր Վահե Դավթյանը, քաղաքական գիտությունների դոկտոր և էներգետիկ անվտանգության փորձագետ, մեկնաբանել է Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի (ՀԷՑ) վիճակը՝ ընդգծելով դրա կարևորությունը երկրի էներգետիկ անվտանգության համար։

Վերջերս ՀՀ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը (ՀԾԿՀ) հրապարակել է 2023 թվականին ՀԷՑ-ի կատարած ներդրումների մոնիթորինգի արդյունքները։ Ըստ զեկույցի՝

• Հոսանքազրկումների միջին հաճախականությունը 2022 թվականի համեմատ նվազել է 8,7%-ով,
• Հոսանքազրկումների տևողությունը կրճատվել է 18,1%-ով,
• Հոսանքաազրկումների վերականգնման միջին ժամանակը բարելավվել է 18,3%-ով,
• Էլեկտրաէներգիայի լարման շեղումների հաճախականությունն ու տևողությունը նույնպես պակասել են՝ 3,1% և 8,9%-ով համապատասխանաբար։

ՀԾԿՀ-ի տվյալները հերքում են ՀԷՑ-ի գործունեությունը քննադատող հայտարարությունները։

Էներգետիկ համակարգի պետականացման ռիսկեր

Էլեկտրական ցանցերի պետականացումը կարող է լրջորեն վտանգել Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը։ Աշխարհում դրա դրական օրինակները քիչ են։ Օրինակ՝

• 2006 թվականին Բոլիվիայում պետականացումից հետո մեծացել են հոսանքազրկումները և կրճատվել ներդրումները։
• 2012 թվականին Հունգարիայում էլեկտրական ցանցերի պետականացումը նույնպես հանգեցրել է խնդիրների:

Վահե Դավթյանը նշում է, որ սակագների իջեցումները քաղաքական նպատակներով սովորաբար կարճատև են լինում և հետագայում հանգեցնում են սակագների ավելի մեծ աճի։

2018 թվականից սկսած՝ Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի սակագինն արդեն աճել է միջինում 4,7 դրամով։ Պետականացման դեպքում սակագների հետագա բարձրացումը անխուսափելի է դառնում։

Աշխատողների և ներդրումների հարցեր

ՀԷՑ-ում աշխատում է մոտ 6700 մարդ։ Նրանց աշխատավարձի բարձրացման պահանջները մինչև այժմ մերժվել են՝ սակագներն ավելի չբարձրացնելու նպատակով։ Սակայն ընկերությունը վերջին տարիներին աշխատավարձերը բարձրացրել է սեփական միջոցներով՝ ծախսելով շուրջ 30 մլն ԱՄՆ դոլար։

Փորձագետը հարցականի տակ է դնում պետության պատրաստակամությունը ստանձնելու նման պատասխանատվություն՝ նշելով, որ դրա համար անհրաժեշտ կլինեն լրացուցիչ ներդրումներ և պետական պարտքերի ավելացում։