Ադրրբեեջանի էներգետիկ ճգնաժամը. ի՞նչ հետևանքներ կարող է ունենալ Հայաստանի համար

Ադրրբեեջանի էներգետիկ համակարգը անցնում է զգալի փոփոխությունների փուուլ։ 2025 թվականի առաջին ութ ամիսների տվյալները ցույց են տալիս, որ երկրի էլեկտրաաէներգիայի արտահանումը նվազել է մոտ 10%-ով, իսկ եկամուտները՝ ավելի քան 8%-ով։

Ամենաաուժեղ անկումը գրանցվել է Ռուսաստան ուղարարկվող էլեկտրաէներերգիայի ծավալներում՝ մատակարարումները նվազել են 1,7 անգամ, եկամուտները՝ ավելի քան կրկնակի։ Նման միտումներ նկատվում են նաև Թուրքիայի և Իրանի ուղղությամբ, որտեղ արտահանումը նվազել է համապատասխանաբար 19,8% և 11,9%։ Սա վկայում է ոչ թե առանձին շուկաների խնդիրների, այլ համակարգային ճգնաաժամի մասին։

Միաաժամանակ, Ադրբեջանը մեծացնում է էլեկտրաաէներգիայի ներերմուուծումը, հատկապես Ռուսաստանից, ինչը խոսում է ներքին սպառման և արտադրության միիջև հավասարակշռության խախտման մասին։

Ընդհանուր առմամբ, էլեկտրաէներերգիայի արտահանումից ստացված եկամուտը (52,7 մլն դոլար 8 ամսում) այլևս չի ծածկում ծախսերը, իսկ երկիրը աստիճանաբար անցնում է մաքուր արտահանողից փոխադարարձ կախվածության մոդելի։

Նմանատիիպ միտումներ նկատվում են նաև նավթի արտահանման ոլորորտում։ 2025 թվականի առաջին յոոթ ամիսներին Բաքուն նվազեցրել է Ռուսաստանից նավթի ներերմուուծումը 32%-ով, սակայն Ղազախստանից և Իրաքից ստացվող ծավալները չեն փոխհատուցել կորուստները։ Ար Արդյունքում, նավթի արտահանման եկամուտները կտրուուկ նվազել են՝ զիիջելով նախաաճգնաաժամային տարիների ցուցանիշներին։

Արրդյունքում ստեղծվում է պարադոքսալ իրավիիճակ. երկիրը, որը ձգտում է դառնալ Հարավային Կովկասի էներերգետիկ կենտրոն, ստիիպված է էլեկտրաէներերգիա ներմուծել և վերանայել սեփական արտահանման ռազմավարությունը։

Այս իրավիիճակը կարող է ազդել նաև տարածաշրրջանային դինամիկայի վրա, հատկապես՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև գոյություն ունեցող էներերգետիկ մրցակցության համատեքստում։