2025 թվականի օգոստոսի 27-ին ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի ներկայացուցիչները անշեղորեն այցելեցին ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «Խարբերդի մասնագիտացված մանկատուն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն: Այս մասին տեղեկացնում է Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը:

Այցի ընթացքում ուսումնասիրվեց Հաստատության շենքային և սանիտարահիգիենիկ պայմանները, խնամքի և բժշկական ծառայությունների մատուցումը, սննդի տրամադրումը, ինչպես նաև Հաստատության աշխատակազմի և շահառուների փոխհարաբերությունների ու նրանց իրավունքների ու շահերի պաշտպանության վիճակը: Վերանայվեց փաստաթղթերի համապատասխանությունը սահմանված պահանջներին:

Նկատելը արժե, որ Հաստատությունում հայտնաբերված խնդիրներն ունեն համակարգային բնույթ։ Տնօրինությունն ու աշխատակազմը, ընդհանուր առմամբ, հետամուտ են երեխաների իրավունքների պահպանմանը, ինչի արդյունքում նրանք ներգրավված են մշակութային և ժամանցային միջոցառումներում:

Չնայած հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների ապահովմանն ուղղված աշխատանքին, կան մի շարք համակարգային խնդիրներ:

Մասնավորապես՝

• Տրամադրված տեղեկատվության համաձայն՝ 2025 թվականին շարունակվել է շահառուների տեղափոխումը Հաստատություն։ Այդ նույն տարում չեղավ որևէ երեխայի հանձնարարում խնամատար ընտանիքների կամ վերադարձ նրանց ընտանիք։ 18-ից բարձր տարիքի հաշմանդամություն ունեցող անձինք դեռ խնամք ստանում են, չնայած ենթակառուցվածքներն ի սկզբանե երեխաների համար են նախատեսվել։ Իսկ երկու շահառուի փոքր տուն տեղափոխելու աշխատանքներ են սկսվել։
• Բնակելի տարածքի ոչ բավարարությունը հանգեցրել է այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են սեռատարիքային բաշխվածության անբավարարությունը, մերձեցած մահճակալներ և մասնավոր պայմաններում անձնական հիգիենայի ապահովման անհարկինություն, նվազ զգալի սանհանգույցների և լոգարանների համար, ինչպես նաև միջնապատերի բացակայություն։
• Հաստատության ֆիզիկական միջավայրը համընդհանուր դիզայնի սկզբունքներին չի համապատասխանել, անհրաժեշտ են խելամիտ հարմարեցումներ։
• Պալիատիվ բժշկական օգնության ու սպասարկման համար արժանահավատ գնահատման անհրաժեշտություն կար։
• Աշխատողների և խնամք ստացող երեխաների թվերի անհամապատասխանությունը հանգեցրեց աշխատողների ծանրաբեռնվածությանը։ Հասատությանը անհրաժեշտ է բազմամասնագիտական թիմ։
• Չնայած վերապատրաստման փորձերին, անհրաժեշտ է նեղ մասնագիտական վերապատրաստումների կայուն պլանավորում։

Թվարկված և այլ խնդիրները քննարկվել են Հաստատության տնօրենության հետ:

Խնդիրները կամփոփված վիճակում և առաջարկների հետ կներկայացվեն համապատասխան մարմիններին:

Մարդու իրավունքների պաշտպանը, որպես ՄԱԿ-ի «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» կոնվենցիայի մշտադիտորդ, ընդգծում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց հետ կապված ինստիտուտների ապաինստիտուցիոնալացման, կառուցվածքային նորարարությունների և համակարգված մոտեցումների անհրաժեշտությունը: