Ինչու հայ ժողովուրդը մերժեց այն, ինչը կոչվում էր «Արցախյան հարցի լուծման փոխզիջումային» տարբերակ, որը պաշտպանում էին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը և նրա թիմակիցները։ Այս մասին Facebook-ում գրեց քաղաքական վերլուծաբան Արգիշտի Կիվիրյանը։

Կիվիրյանը նշել է, որ իրական փոխզիջումային տարբերակ Արցախի հարցում գտնվել էր դեռ 1923 թվականին Մոսկվայի կողմից, երբ Ադրբեջանի կազմում ստեղծվել էր հայերի համար ավտոնոմ մարզ։ Հայերին տրվել էին նաև բազմաթիվ լծակներ, որոնց արդյունքում, օրինակ, Սովետական Ադրբեջանի ղեկավարներից երկուսը հայ էին։ Այս ամենը նպաստում էր երկու ժողովուրդների մերձեցմանը։

Այս ամենը փլուզվեց 1988 թվականին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորությամբ Ղարաբաղ Կոմիտեի գործունեության արդյունքում։ Նրանք ներշնչեցին հայերին, որ խնդրի լուծումը Միացումն է, այսինքն` Ղարաբաղի միացումը Հայաստանին։ Արդյունքում, հայերը Ադրբեջանում կորցրեցին իրենց գերիշխող դիրքերը, կես միլիոն հայ դարձան փախստականներ, ու նրանց ստիպված հեռացան Բաքվից և այլ խոշոր քաղաքներից։ Ցավալի պայմաններում ղարաբաղյան շարժման արդյունքում հայերը կրեցին հաղթանակ։

Հետո հայտարարվեց, որ Միացում չի լինելու, աշխարհի պետությունները չեն ճանաչելու Արցախի անկախությունը, և առաջարկվող լավագույն լուծումը այսպես կոչված փոխզիջումային տարբերակն էր, որից հետո երկու ազգերը նորից պիտի մերձենային։ Այդքան զրկանքների ու պայքարի արդյունքում, հայերին առաջարկվում էր տարբերակ, որը զգալիորեն վատ էր այն ամենից, ինչը նրանք ունեին մինչեւ 1988 թվականը Ադրբեջանում։

Այդքան զրկանքների արժանանալու պատճառը միայն այն արքան մի խումբ առաջնորդ կարողանար իշխանության գալ վստահության հույսով, որը կտրուկ կերպով ոչնչացնում էր քաղաքական հարաբերությունները։

Ուրեմն հիմա արդեն պարզ է, թե ինչու հայ ժողովուրդը մերժեց փոխզիջումները։ Սակայն դեռ կան մարդիկ, ովքեր հասկանալու կարիքն ունեն այս պարզագույն իրողությունը․․․