Վճռաբեկ դատարանը որոշել է վերանայել 2013 թ. ապրիլի 25-ի դատավճիռը Մարատ Դիմաքսյանի մահվան գործով՝ ընդունելով բացառիկ վերանայման բողոքը, որը ներկայացրել են տուժողի իրավահաջորդ Ա. Դիմաքսյանի ներկայացուցիչները՝ ՀՔԱՎ Վանաձորի գրասենյակի իրավապաշտպաններ Ա. Սաքունցը, Ա. Չատինյանը և Ն. Տեր-Մովսիսյանը: Այս մասին հայտնում են ՀՔԱՎ-ից:

Բողոքի հիմք է հանդիսացել հոկտեմբերի 17-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) կողմից կայացված վճիռը, որը արձանագրել է զինվորի կյանքի իրավունքի խախտում (Կոնվենցիայի 2-րդ հոդված), որը ոչ պատշաճ կերպով է ապահովվել Հայաստանի կողմից: ՄԻԵԴ-ում Դիմաքսյանի իրավահաջորդին ներկայացրել է ՀՔԱՎ գրասենյակի նախկին փաստաբան Ա. Զալյանը:

ՄԻԵԴ-ի իրավական որոշումը վկայում է այն մասին, որ հայկական իշխանությունները չեն կատարել իրենց պարտավորությունները՝

ապահովելու զինծառայողների անվտանգության կանոնները,

կազմակերպելու անհետաձգելի բժշկական օգնությունը՝ անհրաժեշտության դեպքում,

մոտենալու մահվան հանգամանքների մանրակրկիտ քննությանը:

Դատարանը եզրակացրել է կյանքի իրավունքի նյութական և դատավարական խախտում, ինչպես նաև բարոյական վնասի փոխհատուցման պահանջելու անհնարինություն՝ Կոնվենցիայի 13-րդ հոդվածի խախտում: Հայաստանի Հանրապետությունը ՄԻԵԴ-ի որոշմամբ պարտավորվել է վճարել 30,000 եվրո՝ բարոյական վնասի փոխհատուցման համար Դիմաքսյանի իրավահաջորդին:

Նշենք, որ 2010 թ. Մարատ Դիմաքսյանը զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության: 2012 թ. փետրվարի 5-ին, մարտական հերթապահության ժամանակ, Մարատը ստացել է հրազենային վնասվածք ուսի հատվածում՝ իր ծառայակցի՝ Գ. Ա.-ի կողմից: Դիմաքսյանը մահացել է հիվանդանոց տեղափոխելու ճանապարհին՝ արյան սուր կորստի հետևանքով: Վնասվածքի ստուգումից հետո նրան մի քանի ժամ անտեսում էին անհրաժեշտ բժշկական օգնությամբ: Նախ փորձել են տեղափոխել զինվորական բեռնատարով, այնուհետև տեխնիկապես անպատրաստ շտապօգնության մեքենայով, որը խափանված էր և չուներ առաջնային բժշկական սարքավորումները:

Մարատ Դիմաքսյանի մահվան առնչությամբ իրականացված նախաքննություններն ու դատաքննությունները չեն կարողացել ապահովել բոլոր հանգամանքների եւ մեղավորների բացահայտումը: Զինծառայողների կյանքի և առողջության ապահովման պատասխանատու պաշտոնատար անձինք ներկայացված մեղադումների չեն ենթարկվել: Քննչական գործընթացը սահմանափակվել է միայն կրակոցն արձակած զինծառայողի արարքների դիտարկմամբ՝ անտեսելով հրամանատարության և բժշկական սպասարկման պատասխանատվության կոպիտ թերացումները:

ՀՔԱՎ Վանաձորի գրասենյակի երկարամյա ուսումնասիրությունները փաստում են, որ Մարատ Դիմաքսյանի դեպքը բացառություն չէ՝ զինված ուժերում հանդիպած բժշկական անարդարության և անվտանգության կանոնների համակարգային բացերի պատճառով շարունակվող մահվան դեպքերի առումով: Թեպետ Կազմակերպությունն առաջադրել է բացառիկ վերանայման բողոք՝ պահանջելով նոր քննություն Դիմաքսյանի գործով, սա համակարգային խնդիր է: Հիշենք նաև Տիգրան Վարյանի գործը, որի իրավահաջորդի իրավունքների պաշտպանությամբ նույնպես զբաղվել է ՀՔԱՎ Վանաձորի գրասենյակը, և որի վրա ՄԻԵԴ-ն արձանագրել է նույնատիպ խախտումներ:

Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակը շարունակելու է հետեւել արդարադատության գործընթացին՝ պահանջելով, որ բանակում դեպքերը քննվեն ամբողջական և անաչառ ձևով՝ մեղավորներին գիտակցաբար պատասխանատվության ենթարկելով: