Վերջին ուսումնասիրությունը ենթադրում է, որ մոռացվող հիշողությունները հնարավոր է վերականգնել «մտավոր ժամանակի ճանապարհորդության» մեթոդով։ PNAS հանդեսում հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ մարդիկ կարող են ապաքինել մարող հիշողությունները՝ վերադառնալով այն հույզերին և մտքերին, որոնք ունեցել են, երբ հիշողությունն առաջին անգամ պահպանել են։

Ուսումնասիրությունը կենտրոնանում է յուրացված տեղեկությունների հիշողության վրա՝ ի տարբերություն օրինակ իրադարձությունների հիշողության։

Նոր հետազոտությունում Գերմանիայի Ռեգենսբուրգի համալսարանի հոգեբան Կարլ-Հայնց Բաումլը իր խմբով ուսումնասիրում են, ինչպես է այդ մտավոր ժամանակի ճանապարհորդությունն ազդում հիշողության վերականգնման վրա։ Գիտնականների թիմը ներգրավված է եղել ավելի քան 1200 կամավոր։

Նրանց կեսին առաջադրվել է ուսումնասիրել կարճ դրվագներ, մինչդեռ մյուս կեսին՝ միմյանց միջև կապ չունեցող գոյականներ։ Այնուհետև յուրաքանչյուր խումբ բաժանվել է չորս ենթախմբի, որոնց առաջարկվել է տարբեր ձևերով նյութը հիշել։

Մի խումբ՝ որպես համեմատության հենք, խնդրել են մեկ ժամվա ընթացքում մի քանի անգամ հիշել նոր սովորած տեղեկությունը առանց որևէ հավելյալ գործողություն կատարելու։ Մյուս երեք խմբերը դասի սմփթնելու և հիշողության ստուգման միջև ունեցել են չորս ժամ, 24 ժամ կամ յոթ օր ընդմիջում։

Թեստավորումից հետո այս երեք խմբերին առաջարկվել է մտքում ճանապարհորդել ժամանակի մեջ՝ կա՛մ վերապրել իրենց առաջին լաբորատոր հանդիպման ընթացքում ունեցած մտքերն ու զգացումները, կա՛մ վերանայել իրենց մարմնավորված տեղեկությունները՝ որպես մնացածը հիշելու ելակետ։

Մտավոր ժամանակի ճանապարհորդության այդ երկու չափանիշները մասնակիցներին նպաստեցին հիշողությունների վերականգնմանը, կարծես նրանք կրկին գագաթին բարձրացվեցին։ Չորս և քսանչորս ժամ հետո այս մեթոդները բարելավեցին վերարտադրությունը՝ վերաակտիվացնելով հիշողությունները։ Վերապրած հույզերը մեջբերելը օգնեց վերականգնել թիրախային հիշողության մոտ 70%-ը չորս ժամ հետո և 59%-ը մեկ օր հետո, մինչդեռ նախնական հիշեցումը վերականգնեց համապատասխանաբար մոտ 84% և 68%։

Այնուամենայնիվ, մեկ շաբաթ անց, մտավոր ժամանակի ճանապարհորդության ազդեցությունը նվազեց։ Զգացմունքների վերականգնումը չի վերապատրաստել որևէ հիշողություն, մինչդեռ նախնական հիշեցումը վերականգնել է միայն 31% թիրախային հիշողություններից։