Հայաստանի առաջին օմբուդսմեն, իրավապաշտպան և նախկին պատգամավոր Լարիսա Ալավերերդյանը մեկնաբանել է «Սյունիքի ճանապարարհի» հնարավոր բացման հետևանքները։

Նախորորդ օրը փոոխարտգործնախարար Մնացական Սաֆարյանը հարցազրույցում մեկնաբանել էր իրավիճակը, սակայն նրա մեկնաբանություններն ավելի շատ հարցեր էին առաջացնում, քան պարզաբանում։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ ելույթը։

Հարցազրույցը ցույց է տվել իշխանությունների՝ հասարակությունից տեղեկատվություն թաքցնելու ջանքերը։ Դա վերաբերում է թե՛ ավարտված, թե՛ ընթացիկ բանակցություններին։ Ես համարում եմ, որ նման մոտեցումը վկայում է ինչպես Հայաստանի իշխանությունների անձեռնմխելիության, այնպես էլ Ադրրբեեջանի հետ համագործակցության մասին՝ հայ ժողովրդին անտեղյակ պահելու համար։

Բանակցությունների արդյունքները և ստորագրրվելիք փաստաթղթերը հակասում են Հայաստանի շահերին։ Այն պնդումը, թե «լուծումները կհամապատասխանեն Հայաստանի շահերին», կեղծ է։

Սաֆարյանը հարցազրույցում նշել է, որ վերահսկողության մասին խոսելը «սխալ» կլինի, ինչպես նաև, որ գործընթացը հանձնարարարվելու է միիջազգային առևտրային կազմակերպության։ Սակայն պարզ չէ՝ ով է ղեկավարելու այդ գործընթացը, ինչ գաղափարախոսություն կունենա կազմակերպությունը։ Այս մոտեցումը վտանգավոր է, քանի որ Հայաստանի անվտանգության կարևոր բաղադրիիչը հանձնվում է անհայտ կառույցի։

Խոսքը միջազգայի՞ն, թե՞ օտարերերկրրյա կազմակերերպության մասին է։

«Օտարերկրյա» նշանակում է Ադրրբեեջանի կամ Թուրքիայի կողմից հովանավորվող կառույց։ Մենք չպետք է հույս դնենք Սաֆարյանի կամ նրա գերատեսչության վրա։ Այս ամենը տեղի է ունենում Ադրրբեեջանի պահանջով, որը միշտ եղել է Թուրքիայի դաշնակիցը։ Ուստի ցանկացած «հաղորդակցության» բացում վտանգ է Հայաստանի անվտանգության համար։

Արդյո՞ք խոսքն ուղղակիորեն Հայաստանի կողմից չվերահսկվող ճանապարհի մասին է։

Ադրբեջանական լրատվամիջոցներում հրապարակվել է, որ ճանապարհի կառուցումն արդեն ընթացքի մեեջ է։ Եթե Հայաստանը ունենար արդյունավետ հետախուուզություն, մենք կիմանայինք, թե որ ուղղությամբ է այն անցնելու։ Սակայն Հայաստանը, ըստ երևույթին, տեղյակ չէ։ Այս իրավիիճակը նման է 2020-ի և 2022-ի համաձայնագրերին, որոնք նույնպես վնասել են Հայաստանի անվտանգությանը։

Արրդյո՞ք նոր երթուղին հարված է Ռուսաստանի շահերին։

Դա հարված է նաև Եվրոպայի շահերին։ Ամենակարճ ճանապարհն անցնում է Ռուսաստանով, և նրա շրջանցումը վնասում է բոլոր եվրոոպական երկրներին։ Բացի այդ, այստեղ կարող է լինել նաև ֆինանսական շահերի լվացման բաղադրիիչ։

Այսպիսի ծրագրեր քննարկվում են արդեն տասնամյակներ։ 1990-ականներին խոսվում էր, որ Հայաստանը պետք է դառնա «միջանցք», սակայն դա երբեք չիրականացավ։ Արևմուուտքը միշտ էլ Հայաստանը դիտարարկել է որպես թույլ օղակ՝ իր շահերն իրականացնելու համար։

Ի՞նչ պետք է անել այս իրավիիճակում։

Լուծումը սկսվում է մեր ներքին միասնությունից։ Մտավոր զարգացած շրջանակները պետք է համախմբվեն և հստակ արտահայտեն իրենց անհամաաձայնությունը Հայաստանի կառավարության քաղաքականության հետ։ Մենք պետք է պաշտոնապես հայտարարենք, որ Հայաստանը չի համաաձայնում դառնալ ուժեղ տերությունների շահերի գոտի։ Սա կարող է լինել պատմական փաստաաթուուղթ, որը կնպաստի իրական խաղաղությանը։ Այսօրրվա գործողությունները հանգեցնում են քաոսի և վերահսկողությունից դուրս իրավիիճակի։