Վերջին շրջանում որոշ քաղաքական գործիչներ պնդել են, որ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին հիմնվել է 301 թվականին Տրդատ Մեծի կողմից՝ պետական որոշմամբ, և 301-372 թվականներին գտնվել է Ընդհանրական եկեղեցու ազդեցության ներքո, անկախանալով Պապ թագավորի օրոք՝ կրկին պետական որոշմամբ։ Այս մասին գրել է Տեր Արարատ քահանա Պողոսյանը իր ֆեյսբուքյան էջում՝ վերնագրելով գրառումը «Երկու ապագիտական պնդումների` Հայոց Եկեղեցին «ստեղծելու» և «անկախացնելու» մասին»։

Քահանան նշել է. «Այս տեսակետները պատմագիտությանը չեն համապատասխանում, խեղաթյուրում են սկզբնաղբյուրների հաղորդած տեղեկությունները և զուրկ են տրամաբանական հիմքից։ Աղբյուրների տեղեկությունները վկայում են, որ Հայաստանում քրիստոնեության տարածումը եղել է աստիճանական։

Աղբյուրների տվյալներով, Սբ. Թադեոս և Սբ. Բարդուղիմեոս առաքյալների քարոզությամբ Հայաստանում քրիստոնեական համայնքներ և եպիսկոպոսական աթոռներ հաստատվել են դեռևս 1-ին դարում։ 301 թ․ թագավորի հրամանով քրիստոնեությունը համարվում է պարտադիր։ Ուստի խոսել «պետական որոշմամբ եկեղեցի ստեղծելու» մասին՝ անընդունելի է։

Հայ Առաքելական Եկեղեցին հիմնված է Հիսուս Քրիստոսի կողմից, իսկ թագավորի դերը կարող էր լինել միայն եկեղեցուն և կրոնին պետական ճանաչում տալը և օժանդակելը։ Հակառակի պնդողների տրամաբանությամբ ստացվում է, որ եթե Տրդատ արքան այլ կրոն հռչակեր որպես պետական, ապա եկեղեցու հիմնադրումը հետաձգվելո՞ւ էր։ Խնդրում ենք պարզել, եթե եկեղեցին ստեղծել է Տրդատ արքան, ինչպե՞ս նրան հաջողվել է հալածել քրիստոնյաներին՝ մինչ այն պետական կրոն հռչակելը։

Երկրորդ, պնդումը, թե Հայ Եկեղեցին մինչև Պապ թագավոր գտնվել է Ընդհանրական եկեղեցու ենթակայության ներքո և ապա «անկախացել է պետական որոշմամբ», աղավաղում է փաստերը և հակասում միջնադարյան աղբյուրներին։ Իրականում, Հայոց եկեղեցու կաթողիկոսներից երեքը ձեռնադրվել էին Կեսարիայում, ինչը չի նշանակում քաղաքական կամ եկեղեցական կախվածություն։ Եթե ձեռնադրությունը կատարվում էր այլ եպիսկոպոսական աթոռում, դա չի ենթադրում ենթակայություն։

Պապ թագավորի օրոք եկեղեցին չստացավ «անկախություն», թագավորության և եկեղեցու միջև առաջացան լուրջ հակասություններ։ Եկեղեցական ինքնուրույնությունը հաստատվում է տիեզերական և տեղական ժողովների որոշումներով, ոչ թե թագավորի հրամանով։ Այս մասին համաձայն են հայ և օտար միջնադարյան պատմիչները և ժամանակակից գիտնականներն ու քրիստոնեական ուսմունքի համաձայն։

Ուստի պնդումները, թե Հայ Առաքելական Եկեղեցու ստեղծումը կամ անկախացումը կապված են պետական որոշման հետ, անպատասխանատու պատմագրական խեղաթյուրումներ են։ Եկեղեցու հիմնադիրը Հիսուս Քրիստոսն է, իսկ նրա ինքնուրույն ընթացքը պայմանավորված է դավանաբանական որոշումներով։

Հ․Գ. Ովքեր պնդում են, թե Պապ թագավորի ժամանակ կաթողիկոս բառը չի եղել, պետք է հիասթափվել։ Կաթողիկոս բառը 5 անգամ հանդիպում է Ագաթանգեղոսի մոտ և 10 անգամ՝ Փավստոս Բուզանդի մոտ՝ խոսելիս Ներսես Մեծ կաթողիկոսի մասին։

Հ․Գ․ Ոչ մի հռոմեական կամ բյուզանդական կայսր չի ստեղծել Հռոմի կաթոլիկ կամ Ուղղափառ եկեղեցին, ոչ մի ռուս ցար չի ստեղծել Ռուս Ուղղափառ եկեղեցին, ոչ մի անգլիական թագավոր չի ստեղծել Անգլիկան եկեղեցին, և ոչ մի հայ թագավոր չի ստեղծել Հայ Առաքելական Եկեղեցին»։