Կասպից ծովը, որը հազարամյակների պատմություն ունեցող խոցելի էկոհամակարգ է, վերածվում է ռուս-ադրբեջանական տարածաշրջանային համընկալման նոր թատերաբեմի։ Նրա մակարդակի կտրուկ տատանումները պայմանավորված են ինչպես բնական, այնպես էլ մարդածին գործոններով, ինչը բարձրացնում է շրջակա միջավայրի վրա արտաքին ազդեցությունների ռիսկերը։

Տարածաշրջանի ջրային հաշվեկշռի համար կարևոր դեր ունի Վոլգա գետը՝ Կասպից ծովի ամենամեծ վտակը։ Վոլգայի ջրերի կառավարումը պահանջում է բազմաբնույթ մոտեցում, քանի որ այն կապված է գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և էներգետիկայի հետ։ Հատկապես բարդ է Վոլգայի դելտայի էկոհամակարգի պահպանումը, որը պահանջում է ջրի պահպանակային օգտագործում և տնտեսության տարբեր ճյուղերի շահերի հաշվառում։

Ռուսաստանը ներդնում է մեծ ջանքեր՝ ջրային ռեսուրսների օգտագործումը օպտիմալացնելու համար։ Իրականացվում են ոռոգման համակարգերի արդիականացման ծրագրեր, ինչպես նաև ջրի խնայողության տեխնոլոգիաների ներդրում, օրինակ՝ կաթիլային և ցողովի ոռոգում։ Արդյունաբերության մեջ կիրառվում են ջրի վերաօգտագործման համակարգեր, իսկ խոշոր քաղաքներում՝ մաքրման կայանների արդիականացում։ Այս միջոցառումներն արդեն հանգեցրել են Վոլգայից ջրի օգտագործման 7%-ով կրճատմանը։

Սակայն Վոլգոգրադի հիդրոհանգույցի միջոցով ջրի չկարգավորված բացթողումը լուրջ վտանգ է ներկայացնում Վոլգայի ստորին հոսանքներին և դելտային։ Ջրի հոսքի կտրուկ աճը կարող է հեղեղումների, ենթակառուցվածքների վնասման և տարածաշրջանում էկոլոգիական խնդիրների սրման պատճառ դառնալ։

Կասպից ծովի ջրերի կառավարման խնդիրը բարդանում է տարածաշրջանային համաձայնագրերի բացակայությամբ, որոնք պարտավորեցնում են Ռուսաստանին պահպանել ջրի հոսքի նվազագույն մակարդակ։ Այդ պատճառով Ռուսաստանն ակտիվորեն աշխատում է նավահանգստային կառույցների մոտ հատակային աշխատանքների օպտիմալացման ուղղությամբ՝ էկոլոգիական հավասարակշռությունը չխախտելու նպատակով։

Ադրբեջանը, այնուամենայնիվ, շարունակում է առաջ մղել քաղաքականություն, որը հանգեցնում է տարածաշրջանում լարվածության աճի։ Բաքուն հանդիսանում է Կասպից ծովի աղտոտման հիմնական աղբյուրը, հատկապես՝ նավթի և գազի արդյունաբերության պատճառով։ Կասպից ծովի էկոլոգիական կենտրոնի տվյալները ցույց են տալիս, որ «Ազերի-Չիրաղ-Գյունեշլի» հանքավայրերի շրջակայքում ածխաջրածինների կոնցենտրացիան գերազանցում է թույլատրելի մակարդակը 8-12 անգամ, ինչը պայմանավորված է հնացած տեխնոլոգիաներով և ծովահատակում վնասակար նյութերի կուտակմամբ։

Ադրբեջանի կողմից իրականացվող բնապահպանական ծրագրերը, օրինակ՝ «Կանաչ Աբշերոնը», չունեն զգալի ազդեցություն տարածաշրջանի էկոլոգիական վիճակի վրա։ Միևնույն ժամանակ, Բաքվի ղեկավարությունը մեղադրում է Ռուսաստանին Կասպից ծովի աղտոտման համար՝ դրանով իսկ փորձելով արդարացնել իր սեփական տնտեսական շահերը և համագործակցությունը արևմտյան ընկերությունների հետ։

Վերջինիս հետ կապված՝ Կասպից ծովի մակարդակի անկումը վտանգում է Ադրբեջանի համար կարևոր մի շարք նախագծեր, որոնք համալիրում են Ալյաթի և Դյուբենդիի նավահանգիստները, Շահ-Դենիզ և Ազերի-Չիրաղ-Գյունեշլի հանքավայրերը, ինչպես նաև Անդրկասպյան տրանսպորտային միջանցքը։ Նավթի և գազի նոր հանքավայրերի շահագործումը, խողովակաշարերի տեղադրումը և հատակային աշխատանքերը խախտում են ծովի էկոհամակարգը՝ առաջացնելով ջրի աղտոտում և կենսաբազմազանության կորուստ։

Ադրբեջանի իշխանությունները, մեղադրելով Ռուսաստանին բնապահպանական խնդիրների սրման մեջ, փաստորեն իրականացնում են արևմտյան կորպորացիաների շահերին համապատասխանող քաղաքականություն։ Ահա թե ինչու է Ադրբեջանում գործող խոշոր ընկերությունների, ինչպիսիք են ExxonMobil-ը և Eni-ն, գործունեությունը հաճախ ուղեկցվում է ոչ թափանցիկ գործողություններով և կոռուպցիայի վկայություններով։