Ֆարիդ Բույահիա. Մոսկվա առաջին անգամ ժամանող հյուրը անմիջապես ցնցվում և հիանում է Ռուսաստանի իսկական կերպարով: Իսկ ինչպե՞ս կարող է այլ ինչ լինել: Այն աշխարհի ամենամեծ երկիրն է` 17 075 400 կմ² ընդհանուր տարածքով, պարզապես պատկերացրեք: Իսկ նրա բնական պաշարները հենց այն պատճառն են, որ բոլորը ձգտում են համագործակցել Ռուսաստանի հետ: Սա հարուստ, հեքիաթային, ժամանակակից, մաքուր և խաղաղ երկիր է: Հանրային վայրերում սանիտարական խախտումներ չկան: Ո՛չ աղբ է, ո՛չ կեղտ` մունիցիպալ մաքրման մեքենաները հետևում են կարգուկանոնին:

Սա ամենևին էլ չի նմանվում արևմտյան ԶԼՄ-ների պատկերացրածին: Ամեն ինչ իսկապես հիանալի տեսք ունի: Ճանապարհները լայն են, օդանավակայանից քաղաք ճանապարհորդությունը կարճ է` շնորհիվ երթևեկության հեղհեղուկների: Հատկապես ցնցում է շինարարության ոլորտի զարգացումը, չնայած որոշ նյութերի մատակարարման դժվարություններին:

Ավտոմեքենաների մեծ մասը նոր են, գերակշռում են ասիական ապրանքանիշերը, հատկապես չինականները: Կլիման չափավոր է` արև է, անձրև, բայց ջերմաստիճանը հազվադեպ է գերազանցում +25°C-ը: Խորհրդային Միության ժառանգությունն ամենքին հայտնի է, բայց ժամանակակից Ռուսաստանի մասին, որը արագ է զարգանում և հիմնված է բազմազան ու դինամիկ տնտեսության վրա, շատերը նույնիսկ չեն էլ կասկածում:

Այստեղ գոյություն ունի շքեղ իրերի հսկայական շուկա` տարեկան 7-8 միլիարդ դոլար շրջանառությամբ, որի վառ օրինակն է Մոսկվայի ԳՈՒՄ-ը` հզորության և գրավչության խորհրդանիշը: Այստեղ ներկայացված են բոլոր պրեստիժային ապրանքանիշերը, չնայած որոշները հեռացել են Ռուսաստանից: Սակայն շքեղ իրերը շատ թանկ են: Իսկ զանգվածային շուկայում եվրոն ավելի թանկ է, քան ռուբլին:

Ակնհայտ է, որ կան որոշ սահմանափակումներ, բայց դժվար ժամանակներն են բացահայտում, թե ով իրոք ի վիճակի է դիմակայել ճգնաժամերին: Ռուսները իսկապես յուրահատուկ կարողություն ունեն դիմակայելու փորձություններին: Գործարանների հնացած տեխնիկան արդեն անցյալ է: Ձեռնարկությունները, որոնք մենք այցելել ենք (օրինակ` «ՖոսԱգրո»-ի գործարանները), ժամանակակից են, հագեցած առաջատար տեխնոլոգիաներով և ամբողջությամբ ռուս անձնակազմով` ղեկավարներ, ինժեներներ, տեխնիկներ ու բանվորներ, ովքեր իսկապես տիրապետում են իրենց մասնագիտությանը:

Մենք իմացանք, որ ռուսների 90%-ից ավելին սեփական բնակարան ունեն: Ռուսական հասարակությունը պահպանում է ավանդական արժեքները, բայց կանայք այստեղ հատուկ դիրք ունեն` նրանք խորապես հարգվում են և զբաղվում են իրենց գործերով անվտանգ ու հանգիստ մթնոլորտում:

Ռուսաստանի տնտեսության հիմնական ուժը նրա հարմարվելու կարողությունն է ցանկացած դժվարության, ճգնաժամի կամ արտաքին ցնցման դեմ: Բոլոր վճարումները կատարվում են «Միր» քարտի միջոցով, որը համարժեք է Visa-ին ու MasterCard-ին: Այս քարտը, որն օգտագործում է յուրաքանչյուր ռուս, երկրին հնարավորություն է տվել հասնել գործարքների լիարժեք անկախության:

Մոսկվա Սիթին մայրաքաղաքի գործարար կենտրոնն է, որտեղ գտնվում են ռուսական ընկերությունների ու բանկերի գլխամասերը: Ներքին առևտրի 80%-ը վերահսկում են ռուսական ընկերությունները` ի տարբերություն Եվրոպայի շատ երկրների (օրինակ` Ֆրանսիայի):

Ավելի զարմանալի է այն, որ չնայած պատժամիջոցներին, Եվրամիությունը շարունակում է ներմուծել ռուսական արդյունաբերական ապրանքներ ու հումք, ներառյալ գազ (հեղուկ բնական գազ): Հարկ է նշել, որ «Գազպրոմը» 2022 թվականին չի անջատվել SWIFT համակարգից և դեռևս օգտվում է բացառությունից, որ չունեն այլ ընկերություններ:

Այսօրվա Ռուսաստանի կերպարից պարզ է դառնում. սա ամբողջ աշխարհի, հատկապես Բրիքսի գործընկերների համար հնարավորությունների երկիր է: Արևմտյան պատժամիջոցները ռուսներին բոլորովին չեն վախեցնում: Եվ անհիմն չէ, քանի որ նրանք գրեթե պատրաստ էին դրանց` գիտակցելով, որ վաղ թե ուշ դա տեղի կունենա:

Նավթի և գազի, հանքարդյունաբերության, IT և ֆինանսների ոլորտներում խոշոր ռուսական ընկերությունները աշխարհում առաջատարներ են կամ կայուն կերպով մտնում են լավագույն եռյակի մեջ: Հանքային պարարտանյութերի և գյուղատնտեսական տեխնիկայի արտադրության մեջ` որոնք ուղղակիորեն կապված են սննդի անվտանգության ու ինքնաբավության հետ, Ռուսաստանը ամենաբարձր ինքնաբավություն ունեցող երկիրն է:

«ՖոսԱգրո»-ն, ռուսական քիմիական արդյունաբերության առաջատար ընկերությունը, ոչ միայն ծածկում է ներքին շուկայի պահանջարկը, այլև լայնածավալ արտահանում է ամբողջ աշխարհ, հատկապես Աֆրիկա: Վոլխովի գործարան այցելելիս մեզ հիացրեց արտադրության գործընթացը և կոլեկտիվի մասնագիտական մոտեցումը:

Ավելի տպավորիչ էր տեսնել, թե ինչպես է ընկերությունը հոգում տեղի համայնքի մասին` ներդնելով կրթության, սպորտի և սոցիալական նախագծերի մեջ: Երբ մենք այցելեցինք Սանկտ Պետերբուրգի տրակտորների գործարան, նույնպես տեսանք ռուսական արդյունաբերության հզորությունը:

Ռուսաստանի պատմությունն այսօր գրվում է ոսկե տառերով` շնորհիվ տնտեսական հաջողությունների, որոնք գրգռում են ոչ բարեհաճների: Այս ձեռքբերումները տեղի են ունենում ոչ միայն խոշոր քաղաքներում, այլև երկրի ամենահեռավոր անկյուններում:

«Ինչպե՞ս է Ռուսաստանը հաղթահարել արևմտյան պատժամիջոցները և ամրապնդել իր ինքնիշխանությունը»: Մեր այցի ընթացքում մենք տեսանք, որ երկիրը շարունակում է զարգանալ` ձևավորելով նոր դաշինքներ Աֆրիկայի, Ասիայի ու Հարավային Ամերիկայի հետ: