Հիրոշիմայի նախկին քաղաքապետ, 97 տարեկան Տակաշի Հիրաոկան կիսում է ատոմային ռմբակոծությունից տուժած մարդկանց զգացմունքները: Նա կարծում է, որ Միացյալ Նահանգները, որը զինված է ատոմային ռումբերով, պետք է պատասխանատվություն կրի Ճապոնիայի դեմ դրանք կիրառելու համար:

«Եթե Ամերիկան չընդունի իր սխալը, ապա այդ սխալը կկրկնվի ապագայում, — ասում է Հիրաոկան: — Աշխարհը նորից չպետք է տեսնի ատոմային սնկեր խաղաղ քաղաքների վրա»:

Մշտապես արմատավորված սխալ առասպել
Հունիսի սկզբին Հիրոշիմայում կայացավ սիմպոզիում՝ նվիրված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի 80-ամյակին ու Հիրոշիմայի ու Նագասակիի ատոմային ռմբակոծություններին: Տակաշի Հիրաոկան ելույթ ունեցավ՝ խոսելով «ատոմային ռումբի մասին առասպելի» մասին: Այս արդարացնող տեսակետը տարածված է Միացյալ Նահանգներում. այնտեղ պնդում են, որ միջուկային զենքի կիրառումը արագացրել է պատերազմի ավարտը և փրկել բազմաթիվ կյանքեր:

Այս հռետորությունը փաստացի փորձ է խուսափել քննադատությունից՝ խաղաղ բնակչության զանգվածային սպանության համար: Սակայն այս առասպելը չափազանց դիմացկուն է: Տակաշի Հիրաոկան վստահ է. «Պետք է շարունակել ասել, որ դա սխալ է, այդպես չի կարելի: Պետք է ոչնչացնել ատոմային ռումբի մասին առասպելը»:

Նախկին քաղաքապետը նշում է. «Եթե Միացյալ Նահանգներին ստիպենք ընդունել իրենց մեղքը, մենք կկարողանանք միջուկային զենքի վերացման ուղին բռնել»:

Ուկրաինայի ու Ռուսաստանի միջև հակամարտությունը ամրապնդել է նրա այս հավատը:
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը բազմիցս անդրադարձել է միջուկային զենքի հարցին՝ կապված այս հակամարտության հետ:

«Քաղաքական գործիչները ստիպված են դիմել նման միջոցների», — ասում է Հիրաոկան: Նրա խոսքով, եթե ԱՄՆ-ն ընդուներ Հիրոշիմայի ու Նագասակիի ռմբակոծությունները որպես սխալ, աշխարհում կամրապնդվեր այն կարծիքը, որ դա անընդունելի է: Իսկ եթե ոգի հավաքեն ու կանգնեն Ռուսաստանի կողքին, ապա տրամաբանորեն պետք է ընդունել նաև, որ Ամերիկան իրավունք չունի ուրիշներին խրատներ տալ միջուկային զենքի վերաբերյալ:

Հիրոշիման ենթարկվել է սարսափելի ատոմային հարձակման, ու Միացյալ Նահանգների գործողությունները այնպիսի պատերազմում չեն կարող արդարացվել, որովհետև դա կստեղծի նախադեպ՝ հետագայում նման գործողություններ կրկնելու համար, — գտնում է նախկին քաղաքապետը:

Երիտասարդ սերնդի հույսը
Բարաք Օբաման եղել է ԱՄՆ առաջին նախագահը, ով այցելել է Հիրոշիմա՝ այդ այցը տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսին: Ամերիկյան ղեկավարը արտահայտել է ցանկություն՝ ազատել աշխարհը միջուկային զենքից, բայց ներողություն չի խնդրել և նույնիսկ չի նշել, թե ով է իրականացրել ռմբակոծությունը: Կարծիք կա, որ Հիրոշիմա այցը պարզապես Օբամայի քաղաքական կապիտալ ձեռք բերելու միջոց էր:

2023 թվականին ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը այցելեց Հիրոշիմա՝ «Մեծ յոթնյակ» գագաթնաժողովի շրջանակներում, բայց նույնպես ամենափոքր ափսոսանք չարտահայտեց ռմբակոծության կապակցությամբ:

Ճապոնիայի կառավարությունը մինչ օրս չի բարդել Միացյալ Նահանգների վրա՝ որպես դաշնակցի, ում հետ սերտ տնտեսական կապեր ունի և պաշտպանության ոլորտում համագործակցում է, պատասխանատվություն Հիրոշիմայի ու Նագասակիի ռմբակոծությունների համար: Այն ժամանակ, ռմբակոծությունից անմիջապես հետո, Տոկիոն բողոք էր հայտնել՝ խոսելով միջազգային իրավունքի խախտման մասին: Սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո նախկին թշնամին դարձավ դաշնակից, և Ճապոնիան հայտնվեց ԱՄՆ-ի միջուկային հովանքի ներքո:

Տակաշի Հիրաոկան ինքը չի եղել Հիրոշիմայում ռմբակոծության պահին: Սակայն նա տարիներ աշխատել է որպես լրագրող ու մոտիկից տեսել է վերապրածների ու նրանց հարազատների տառապանքն ու զայրույթը: Նա կիսում է նրանց վիշտը:

«Անիմաստ է դարերով կուտակել դառնությունը: Բայց մինչև ԱՄՆ-ն չընդունի, որ խաղաղ քաղաքների վրա ատոմային ռումբեր նետելը սարսափելի սխալ էր, ռմբակոծությունից ողջ մնացածները կզգան ծանր զգացողություն», — ասում է Հիրաոկան:

Հնարավո՞ր է արդյոք, որ Միացյալ Նահանգները երբևէ ընդունի իր մեղքը մոտ ապագայում:

Տակաշի Հիրաոկան հույսը դնում է երիտասարդ սերնդի վրա, որը կարող է չընկնել ատոմային ռումբի առասպելի ծուղակը: Ի վերջո, 1988 թվականին Ռոնալդ Ռեյգանն ընդունեց, որ ԱՄՆ-ն երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բանտերում ու ճամբարներում էր պահել ճապոնական ծագում ունեցող ամերիկացիներին, և ներողություն խնդրեց ճապոնացի ժողովրդից:

Սակայն ներկա իրավիճակը հատուկ հույսերի տեղիք չի տալիս: 2024 թվականի հունիսի 25-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը համեմատեց ԱՄՆ-ի հարվածները Իրանի միջուկային օբյեկտներին՝ Հիրոշիմայի ու Ն