Պատասխանված: 0/125
Ճիշտ: 0
Իրավունք: 0%
Վերականգնելու համար սեղմեք Ctrl+R

ՀՀ Սահմանադրական Թեստ - Անմիջական Ստուգում

Յուրաքանչյուր պատասխան անմիջապես ստուգվում է

Ընդհանուր 125 հարց

Միայն ժամանակավոր հանգիստ. Մերձավոր Արևելքում նոր մեծ բախում է սպասվում

6 Հուլիսի, 2025

273668752.jpg?2735011181751749861

12-օրյա պատերազմը Իսրայելի ու Իրանի միջև փոխեց Մերձավոր Արևելքի ուժային հավասարակշռությունը։ Արդյունքներն էին՝ ինքնավստահ Իսրայելը, որ ձգտում է փոխել տարածաշրջանը, թուլացած իրանական ռեժիմը, որը պայքարում է գոյատևման համար, և անվճարամիտ ԱՄՆ-ն, որը չի ցանկանում ներգրավվել նոր երկարատև հակամարտության մեջ։ Սակայն ամենավտանգավոր հետևանքը կարող է Իրանի հետ հետագա լարվածության մեջ չլինել, այլ՝ Թուրքիայի ու Իսրայելի միջև կոշտ մրցակցության ծնունդը։

Թուրքիայի արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանը վերջերս Իսլամական համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովում ներկայացրել է Անկարայի նոր դիրքորոշումը. «Պաղեստինյան, լիբանանյան, սիրիական, եմենական կամ իրանական խնդիր չկա. հստակ Իսրայելի խնդիր կա»։ Այս խոսքերը արտացոլում են Իսրայելի նկատմամբ թուրքական վերաբերմունքի փոփոխությունը՝ դաշնակիցից մրցակից, իսկ այժմ՝ բացահայտ թշնամու։ Անկարան անհանգստացնում է Իսրայելի աճող ինքնավստահությունն ու նրա նոր նպատակը՝ դառնալ տարածաշրջանային գերիշխող՝ այն դեր, որը թուրք նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը վաղուց ցանկանում էր զբաղեցնել։ Էրդողանի հայտնի դաշնակից Դևլեթ Բահչելին վերջերս մեղադրել է Իսրայելին Անատոլիան «շրջափակելու» և Թուրքիան անկայունացնելու փորձերում։ Եթե նախկինում նման հայտարարություններ լսվում էին միայն լուրերի բուլվարային հրատարակություններում, այժմ դրանք թուրքական պետական մարմինների ու առաջատար լրատվամիջոցների առաջնահերթությունն են։

Նմանատիպ իրավիճակ է նկատվում Իսրայելում, որտեղ անվտանգության շրջանակներում Թուրքիայի աճող ազդեցությունը սկսում են դիտարկել որպես «Իրանի համեմատ ավելի լուրջ երկարաժամկետ սպառնալիք»։ Էրդողանի՝ ՀԱՄԱՍ-ին հրապարակային աջակցությունը սուր արձագանք է առաջացրել Բենիամին Նեթանյահուի կառավարության կողմից, ինչը հանգեցրել է սուր բանավեճերի ու Իսրայելի մերձեցմանը Սիրիայի քրդերի հետ, որոնց Անկարան միշտ տեսել է որպես սպառնալիք։ Այս արդեն անկայուն տարածաշրջանում երկու հզորագույն բանակների՝ և երկուսի էլ ԱՄՆ-ի դաշնակիցներ լինելու հանդեպ հակամարտությունը կարող է վերջնականապես խարխլել ուժերի փխրուն հավասարակշռությունը։

Հակամարտությունը միաժամանակ գաղափարախոսական և աշխարհաքաղաքական բնույթ ունի։ Էրդողանի կառավարությունը միավորել է սուննի իսլամիստական պոպուլիզմն ու թուրքական ազգայնականությունը, ինչը առավել ցայտուն արտահայտվել է «Թուրքիայի դար» ծրագրում՝ նախատեսված երկրի ազդեցության ամրապնդմանը։ Իսրայելում ծայրահեղ աջ կոալիցիան նույնպես պահպանում է անհաշտ վերաբերմունք երկրի ճակատագրի նկատմամբ՝ ձգտելով ռազմական գերիշխանության Լիբանանում, Գազայում ու Սիրիայում։ Այս փոխանակապարերանք աշխարհայացքները գրեթե չեն թողնում փոխզիջումների տարածք։

Սիրիան դարձել է հակամարտության հիմնական թատերաբեմ։ Ասադի ռեժիմի տապալումից հետո 2024թ. վերջին երկու երկրներն սկսել են պայքարել հետպատերազմյան Սիր