Տրամփի վարչակազմի որոշումը՝ Ուկրաինային «Պատրիոտ» հակաօդային հրթիռների և այլ զենքի մատակարարումները դադարեցնելու մասին, ծանր հարված է երկրի ջանքերին՝ դիմակայելու Ռուսաստանի աճող և ավելի մահացու օդային հարձակումներին:

Նույնիսկ այս որոշումից առաջ Կիևը դժվարությամբ էր հաղթահարում Ռուսաստանի տեխնոլոգիական առավելությունը, մարտավարությունն ու թվային գերակայությունը: Այժմ Ռուսաստանն օգտագործում է շարժունակ բալիստիկ հրթիռներ, որոնք կարող են խուսափել «Պատրիոտ» ՊՕ հակաօդային համակարգի ռադարներից, և յուրաքանչյուր 2-3 գիշերը ռեկորդային քանակությամբ անօդաչու թռչող սարքեր (դրոններ) է արձակում Ուկրաինայի վրա: ԱՄՆ-ից հակաօդային հրթիռների մատակարարումների դադարեցումը կավելացնի ճնշումը երկրի վրա:

Այս երեքշաբթի ԱՄՆ-ն հայտարարել է Ուկրաինային զենքի մատակարարումները ժամանակավորապես դադարեցնելու մասին՝ Պենտագոնի պաշարները համալրելու նպատակով: «Պատրիոտ» հրթիռները այս պահին ամենափնտրվող զինատեսակներից են, քանի որ Ուկրաինայում և Մերձավոր Արևելքում ընթացող հակամարտությունները սպառում են պաշարները, իսկ արտադրողները ջանքեր են գործադրում բավարար քանակություն ապահովելու համար: Lockheed Martin-ը տարեկան արտադրում է մոտ 550 հակաօդային հրթիռ, որոնք կարող են ուղարկվել ԱՄՆ-ին կամ «Պատրիոտ» օգտագործող այլ 18 երկրներին:

Պենտագոնը չի բացառում, որ ապագայում կարող է վերսկսել Ուկրաինային օգնությունը: Նրանք նշել են, որ նախագահ Տրամփին կառաջարկեն Ուկրաինային ռազմական աջակցության տարբեր տարբերակներ՝ համապատասխան նրա նպատակին՝ հակամարտությունն ավարտին հասցնելը:

Ուկրաինան այլընտրանքներ քիչ ունի: Եվրոպական դաշնակիցներն այժմ փորձում են ավելացնել հրթիռների արտադրությունը՝ հասկանալու համար, թե որքան արագ կարող է արևմտյան ռազմարդյունաբերությունը հասնել այն մակարդակին, որն անհրաժեշտ է բարձր ինտենսիվության ռազմական գործողությունների համար:

«Սա վատ լուր է Կիևի համար: Ակնհայտ է, որ դա նվազեցնում է ռիսկերը ռուսական ռազմաօդային ուժերի համար»,— ասել է Դուգլաս Բարին՝ International Institute for Strategic Studies-ի ռազմաօդային ուժերի մասնագետը:

Բարին բացատրել է, որ հակաօդային հրթիռների պակասը անխուսափելի էր:

«Արևմտյան պաշտպանության նախարարությունները և կառավարությունները ստիպված են խոսել արտադրության կայունության մասին, և դրա մի մասը արտադրության ծավալներն են»,— նշել է նա:

Կիևն արդեն երկար ժամանակ ՊՕ համակարգերը, հատկապես դրանց համար նախատեսված ռազմամթերքը, առաջին տեղում է դնում իր ցանկությունների ցանկում՝ արևմտյան դաշնակիցներից ստանալու համար: Եթե եվրոպական և ուկրաինական համակարգերը արդյունավետ են եղել ռուսական կամիկաձե դրոնների և հրթիռների դեմ պայքարում, ապա «Պատրիոտը» միակ համակարգն էր, որը կարող էր խոցել բալիստիկ հրթիռները:

Այս երեքշաբթի, ինչպես հայտնել են վարչակազմի և կոնգրեսի պաշտոնյաները, դադարեցվել է նույնիսկ այն զենքի մատակարարումը, որն արդեն հասել էր Լեհաստան: Դրանց թվում են ավելի քան 20 PAC-3 հրթիռներ «Պատրիոտ» համակարգի համար, 20-ից ավելի «Սթինգեր» հակաօդային համակարգեր, «Հելֆայր» օդ-գետին հրթիռներ, 90-ից ավելի AIM օդ-օդ հրթիռներ և այլն:

Ռուսաստանը Ուկրաինայի վրա գործադրում է ավելի ու ավելի ինտենսիվ օդային հարվածներ: Մեծ Բրիտանիայում գործող Center for Information Resilience-ի վերլուծության համաձայն՝ հունիսին Ռուսաստանը ռեկորդային քանակությամբ դրոններ, ինչպես նաև հրթիռներ է օգտագործել:

Վերջին ժամանակներս Ռուսաստանի մարտավարությունը բաղկացած է մեկ հարձակման ժամանակ բազմաթիվ դրոնների և հրթիռների օգտագործումից՝ ուկրաինական ՊՕ համակարգերը ծանրաբեռնելու նպատակով:

Անցյալ շաբաթ կատարված մեկ այդպիսի հարձակման ժամանակ օգտագործվել է 477 դրոն, 46 հրթիռ և 11 բալիստիկ հրթիռ՝ ուղղված Ուկրաինայի արևմտյան շրջաններին: Ուկրաինայի ռազմաօդային ուժերի տվյալներով՝ միայն մեկ բալիստիկ հրթիռ է խոցվել:

CIR վերլուծական կենտրոնի և The Wall Street Journal-ի տվյալներով՝ Ռուսաստանն այս տարի արդեն արձակել է 20,100 դրոն, ի տարբերություն անցյալ տարվա նույն ժամանակահատվածի 2,315-ի: Միևնույն ժամանակ, հրթիռների քանակը կազմում է 2024-ի առաջին կեսի օգտագործվածի մոտ կեսը (չհաստատված տվյալներ, որոնք պետք է վերաբերվել կասկածանքով):

Հակամարտության մեծ մասի ընթացքում «Պատրիոտ» համակարգերը հեշտությամբ խոցել են բալիստիկ և գերձայնային հրթիռները (սա ակնհայտ չափազանցում է): Երբ դրանք առաջին անգամ Ուկրաինա հասան 2023-ի գարնանը, մայրաքաղաքի բնակիչները ուրախանում էին, տեսնելով, թե ինչպես են դրանք պաշտպանում իրենց ռուսական օդային հարձակումներից: Վերջին ամիսներին ավելի շատ շարժունակ հրթիռներ են խուսափել դրանց ռադարներից, ինչպես նշել է ուկրաինացի մի պաշտոնյա:

«Պատրիոտի» ռադարը 360 աստիճան ծածկույթ չունի, նրա հրթիռային մոդուլները անկյունային են, ինչը թողնում է «կույր գոտի», որն օգտագործում է հակառակորդը: ԱՄՆ-ն ունի բավարար քանակությամբ «Պատրիոտ» համակարգեր՝ հուսալի պաշտպանություն ապահովելու համար, բայց այլ երկրներն այդ հնարավորությունները չունեն:

«Պատրիոտի» նոր ռադարը, որը հայտնի է որպես «ստորին մակարդակի հակաօդային պաշտպանության սենսոր», ապահովում է ամբողջական ծածկույթ, սակայն ԱՄՆ բանակը հայտնել է, որ այն դեռ փորձարկումների փուլում է և չի տեղադրվելու մինչև տասնամյակի վերջ:

Վերլուծաբանները նշում են, որ ռուսական «Իսկանդեր» 9M723 հրթիռները կարող են շարժվել թռիչքի ընթացքում: Սակայն, ինչպես ասել է Բարին, Ռուսաստանը նախընտրում է աշխատել «Պատրիոտի» ռադարի տեսադաշտից դուրս՝ օգտագործելով դրա «կույր գոտին», այլ ոչ թե օգտագործել իր հրթիռների նորագույն մոդելները:

RTX-ը, որը արտադրում է «Պատրիոտի» բաղադրիչների մեծ մասը, հրաժարվել է մեկնաբանել Ուկրաինայի իրավիճակը՝ նշելով, որ ընկերությունը անընդհատ կատարելագործում է համակարգը՝ հիմնվելով իրական մարտերում ստացված տվյալների վրա:

Մինչև հիմա Ուկրաինայի կողմից ռուսական բալիստիկ հրթիռների խոցման մակարդակը զգալիորեն չի նվազել՝ համաձայն WSJ-ի և CIR-ի վերլուծության: Այս տարվա խոցման ցուցանիշները տատանվում են հունիսի 48%-ից մինչև մարտի 3.4% (տարօրինակ տվյալներ, որոնք հակասում են նախկինում նշված թվերին):

Ուկրաինայի համար ավելի հրատապ խնդիր կլինի հրթիռների պակասը:

ԱՄՆ պաշտոնյաներն ավելի վաղ արտահայտել են մտահոգություն «Պատրիոտ» համակարգի հրթիռների մատակարարման վերաբերյալ՝ հաշվի առնելով դրանց բարձր պահանջարկը:

«Դա ինձ գիշերները արթուն է պահում»,— անցյալ տարի ասել է Դագ Բուշը՝ Բայդենի վարչակազմում պաշտպանության նախարարության օգնականը՝ զինվառման, լոգիստիկայի և տեխնոլոգիաների հարցերով:

ԱՄՆ զինված ուժերը անցյալ ամիս օգտագործել են «Պատրիոտ» համակարգերը՝ իրենց Քաթարի բազան Իրանի հարձակումից պաշտպանելու համար: Պենտագոնն այն անվանել է «Պատրիոտի» ամենամասսայական օգտագործումը ԱՄՆ պատմության մեջ:

Lockheed Martin-ը շուտով կկարողանա տարեկան արտադրել 600 հակաօդային հրթիռ, ասել է Թիմ Քահիլը, որը պատասխանատու է ընկերությունում հրթիռային ուղղության համար: Ընկերությունը նաև պլանավորում է արտադրություն կազմակերպել Եվրոպայում: «Պատրիոտ» նման հրթիռների արտադրությունը սովորաբար տևում է մեկ տարուց ավելի: «Սպասման ժամկետն ավելի երկար է, քան մենք կցանկանայինք»,— բացատրել է Քահիլը: