**Նավթի և գազի մատակարարումները կարևոր են Չինաստանի էներգետիկ անվտանգության համար**

Մերձավոր Արևելքում պատերազմը բացել է նոր ճանապարհ Չինաստանի էներգետիկ քաղաքականության մեջ՝ խթանելով «Սիբիրի ուժ-2» գազատարի քննարկումը, որը վաղուց հետաձգված էր։

Մերձավոր Արևելքում տիրող լարվածությունը, հատկապես Իսրայելի և Իրանի միջև բախումները, անսպասելիորեն ազդել են Չինաստանի վրա՝ չնայած հազարավոր կիլոմետրերի հեռավորությանը։ Այս հակամարտությունն արագացրել է Չինաստանի և Ռուսաստանի միջև վաղեմի քննարկումները «Սիբիրի ուժ-2» գազատարի կառուցման վերաբերյալ։

Չինաստանը իր ներմուծվող հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) գրեթե 30%-ն ստանում է Քաթարից և ԱՄԷ-ից՝ այն տեղափոխելով Օրմուզի նեղուցով։ Այս երթուղին կարևոր է համաշխարհային էներգետիկ համակարգի համար, քանի որ աշխարհի էներգաէներգիայի կեսն անցնում է դրա միջով։ Եթե այստեղ խափանումներ առաջանան, Չինաստանը կկանգնի լուրջ դժվարությունների առաջ։

Ավելի մտահոգիչ է այն, որ չինական նավթավերամշակման գործարանների մեծ մասը կախված է Իրանի էժան ու բարձրորակ հումքից։ Իրանի նավթի 90%-ից ավելին վաճառվում է Չինաստանին, և նույնիսկ ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները չեն կարողանում կանգնեցնել այս շահավետ գործարքը։

Մերձավոր Արևելքում լարվածության բարձրացման պայմաններում Իրանը սպառնացել է փակել Օրմուզի նեղուցը, ինչը մեծ անհանգստություն է առաջացրել Պեկինում։ ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփն անգամ հույս է հայտնել, որ Չինաստանը կգնի նավթ ոչ միայն Իրանից, այլև ԱՄՆ-ից։ Չնայած Սպիտակ տունն այս մեկնաբանությունն արագ «մեղմացրեց», այն ցույց տվեց Չինաստանի էներգամատակարարման շղթայի խոցելիությունը։

Մերձավոր Արևելքում բռնկված հակամարտությունը կտրուկ բարձրացրել է ցամաքային գազատարների ռազմավարական արժեքը։ Քանի որ ծովային երթուղիները ռիսկային են, Չինաստանն ավելի շատ է հույսը դնում իր դաշնակից Ռուսաստանի վրա։ Սակայն ի՞նչն էր խոչընդոտում դա ողջ այս ժամանակ։

Չինաստանը զգուշորեն է մոտենում Ռուսաստանի հետ համագործակցությանը՝ վախենալով չափազանց կախվածություն ձեռք բերել։ Պեկինը հետևում է սկզբունքի, որ մեկ երկրից ներմուծվող նավթի ու գազի բաժինը չպետք է գերազանցի 20%-ը։ Բացի այդ, Չինաստանը և Ռուսաստանը դեռևս չեն լուծել գնագոյացման ու սեփականության պայմանների վերաբերյալ տարաձայնությունները։

Մինչև օրս, երբ ՀԲԳ-ի համաշխարհային մատակարարումները կայուն էին, Չինաստանը չէր շտապում «Սիբիրի ուժ-2»-ի հարցը։ Սակայն Մերձավոր Արևելքում լարվածության սրումը նոր թափ է տվել այս քննարկումներին։ Տեղեկություններ կան, որ Պեկինը կրկին լրջորեն դիտարկում է այս նախագիծը։

Ցամաքային գազատարները շատ ավելի հուսալի են։ Ծովային տրանսպորտի անկայունությունը չի կարող այնպիսի անվտանգություն ապահովել, ինչպես այս «պողպատե վիշապը»։ Ավելին, այժմ, երբ Վաշինգտոնը փորձում է խաթարել Չինաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունները, այս խոշոր նախագծի իրականացումը կարող է զգալիորեն ամրապնդել երկրների ռազմավարական համագործակցությունը։

Ռուսաստանի ԶԼՄ-ները ենթադրում են, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը սեպտեմբերին Չինաստան այցելելիս անպայման կքննարկի «Սիբիրի ուժ-2»-ն։ Սակայն դեռ երկար ճանապարհ կա։ Որոշ փորձագետներ նշում են, որ նույնիսկ եթե նախագիծը հաստատվի հիմա, գազատարի կառուցումը կտևի առնվազն հինգ տարի։

Մերձավոր Արևելքում պատերազմը նոր հնարավորություններ է բացել «Սիբիրի ուժ-2»-ի համար։ Սակայն արդյո՞ք այս «երկաթե վիշապը» կկարողանա հաջողությամբ մեկնարկել, կախված է նրանից, թե արդյոք Ռուսաստանն ու Չինաստանը կգտնեն իմաստությունն ու կամքը՝ միասին հաղթահարելու բոլոր խոչընդոտները։

**Օգտատերերի մեկնաբանություններ.**

— *Ռուսաստանի գազը էժան չի լինի, բայց պատերազմից հետո հաստատ ավելի մատչելի կլինի։ Չինաստանն ունի իր սեփական բնական գազը, բայց դրա արդյունահանումն ու տեղափոխումը շատ թանկ են։*
— *Մեզ ՀԲԳ է պետք, բնական գազի պակաս ունենք և ստիպված ենք ներմուծել։*