Յուջել Օզդեմիր
Հունիսի 25-ին Հաագայում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում ընդունված որոշումը՝ դաշինքի անդամ երկրների ռազմական ծախսերը 2035 թվականին հասցնել ՀՆԱ-ի 5%-ի, նոր ու կարևոր շեմ է աշխարհի իմպերիալիստական վերաբաժանման, պատերազմի և ռազմականացման տեսանկյունից։

Ինչպես 2014 թվականին Ուելսում ընդունված 2%-ի որոշումը։ Վերջին տվյալներով՝ ՆԱՏՕ-ի 32 անդամներից 23-ի ռազմական ծախսերն անցել են 2%-ի սահմանաչափը։ Դժվար է կանխատեսել, թե քանի երկիր կհասնի նոր՝ 5%-ի նպատակին տասը տարում։ Սակայն ենթադրելի է, որ առաջին հերթին Գերմանիան, ինչպես նաև Լեհաստանը և Մերձբալթյան երկրները դա կանեն ամենակարճ ժամանակում։

Գերմանիայի նպատակն է հասնել դրան 2029 թվականին։

Մոտավոր տասնամյակում զենքի վրա ծախսվող հսկայական բյուջեները, մի կողմից, կօգնեն աշխարհում ռազմական ծախսերի ռեկորդային աճին, մյուս կողմից՝ կխթանեն ավելի շատ զենք արտադրել և աշխարհը վերածել կայծակնային թիթեղի։

Ամենաշատը գագաթնաժողովից օգտվեցին ԱՄՆ-ն, որն արդեն մի քանի ժամանակ ՆԱՏՕ-ի անդամներին պարտադրում էր 5%-ի պահանջը, և, իհարկե, ամերիկյան առաջնորդ Դոնալդ Թրամփը։ Ավելի ճիշտ, ինչպես ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարք Ռութեն Թրամփին ուղարկած հաղորդագրությունում նշել էր. «Եվրոպան կվճարի ԽՈՐԾ ՄԱՍՆԱԿԻՑ, ինչպես և պետք է, և սա ձեր հաղթանակն է»։

Այս «հեշտ հաղթանակի» համար, իհարկե, կան պատճառներ։ Նախ, աշխարհի ընդհանուր լարվածության պատճառով բոլոր երկրների ղեկավարներն ու կառավարությունները, բացառությամբ Իսպանիայի, արդեն պատրաստ էին զինվել։ Երկրորդ, Ուկրաինայի հակամարտության սկզբից ԱՄՆ-ը վերականգնեց իր գերիշխանությունն ու առաջնորդությունը ՆԱՏՕ-ում։ Երրորդ, կան բազմաթիվ երկրներ, որոնք ներկա պայմաններում, «ռուսական սպառնալիքի» պատճառով, պետք է ԱՄՆ-ի աջակցությունը և, հետևաբար, Հյուսիսատլանտյան դաշինքի 5-րդ հոդվածը։

Տարեկան ՀՆԱ-ի 5%-ը ռազմական նպատակների համար ծախսելը Գերմանիայի համար նշանակում է 150-200 միլիարդ դոլար, իսկ Թուրքիայի համար՝ 50-60 միլիարդ դոլար։ Սա նշանակում է, որ յուրաքանչյուր երկիր իր պաշտպանության վրա կծախսի 2-3 անգամ ավելի, քան այսօր։

Կապիտալի կողմից վերահսկվող մեդիան ուշադրությունը շեղում է այն հանգամանքից, որ հիմնականում ՆԱՏՕ-ի երկրների աշխատավոր դասակարգն է վճարելու այս հաշիվը։ Եթե այդ գումարները հատկացվեին կրթության, առողջապահության, մշակույթի, ենթակառուցվածքների և բնակար