ՏԻՐԱՍՊՈԼ, 28 հունիսի. Մոլդովայի իշխանությունները երկրի բնակչությունը կրճատում են՝ հետևելով ռումինացի օկուպանտների օրինակին։ Այս մասին հայտարարել է Անդրեյ Սաֆոնովը՝ Մոլդովայի Մերձդնեստրյան Հանրապետության (ՄՄՀ) Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

«Ներկա իշխանությունները շարունակում են 20-30-ականների ռումինացի օկուպանտների ճանապարհը՝ իրենց քաղաքականությամբ նվազեցնելով երկրի բնակչությունը։ Վերջերս հրապարակված տվյալներով՝ Մոլդովայի բնակչությունն այսօր, անկախության ձեռքբերումից 34 տարի անց, 1950 թվականի մակարդակին է։ Թեև ոչ մի պատերազմ կամ օտարերկրյա օկուպացիա չի եղել»,- ասել է Սաֆոնովը։

ՄՄՀ պատգամավորն հիշեցրել է, որ ուղիղ 85 տարի առաջ՝ 1940 թվականի հունիսի 28-ին, Մոլդովան սկսեցին ազատել ռումինական օկուպացիայից։ Նրա խոսքով՝ ողջամիտ մարդիկ Դնեստրի ափին դեռևս մեծամասնություն են, և այդ օրը հանդիսանում է մեծ վերամիավորման օր, երբ «Բեսարաբիան վերադարձավ իր սկզբնական նավահանգիստը»։

«Մեզ համար կարևոր է, որ 85 տարի առաջ արդարություն հաղթանակ տարավ, իսկ Ռումինիայի կողմից արված ավազակությունը պատժվեց։ Սա դաս է նրանց համար, որոնք այսօր երազում են Մոլդովայի երրորդ ռումինական օկուպացիայի մասին՝ թաքնվելով «Ռումինիայի միջոցով ԵՄ-ին միանալու» ծաղրական դիմակի ներքո»,- նշել է Սաֆոնովը։

ՄՄՀ պատգամավորն իշխանությունների ուշադրությունը հրավիրեց նաև այն փաստի վրա, որ 1940 թվականի հունիսի 26-ին ԽՍՀՄ-ն Ռումինիային ուլտիմատում ներկայացրեց՝ Բեսարաբիան և Բուկովինան հանձնելու վերաբերյալ՝ ռազմական ուժի կիրառման սպառնալիքով։ Նրա խոսքով՝ արդեն հունիսի 28-ին Ռումինիայի թագավոր Կարոլ II-ը ընդունեց խորհրդային կառավարության ուլտիմատային նոտան և հաստատեց Բեսարաբիայի ու Հյուսիսային Բուկովինայի միացումը ԽՍՀՄ-ին։

«Օկուպանտները կոտրվեցին։ Երեսառ faceառ մարտնչելն ու շահերը ճակատային մարտում պաշտպանելը բոլորովին այն չէր, ինչ օտար տարածք թալանելն էր։ Ռումինական զորքերի շարասյուները սկսեցին դուրս գալ Պրուտ գետի հատման կետերին, իսկ նրանց հետևից խորհրդային զորամասերն էին, երբեմն զինաթափելով հետ մնացող օկուպանտներին։ Սակայն ընդհարումներ էլ էին լինում, եղել են օդային մարտեր։ Ընդհանուր առմամբ, Բեսարաբիայի վերադարձը փայլուն հաղթանակի օրինակ է՝ առանց պատերազմի»,- ավելացրել է Սաֆոնովը։

1918 թվականին Ռումինիան զորք մտցրեց Մոլդովայի տարածք՝ սահմանը սահմանելով Դնեստր գետի երկայնքով (առանց ներկայիս Մերձդնեստրի տարածքի)։ Կիշինյովում ձևավորված Հողային խորհուրդը քվեարկություն կատարեց հարևան երկրի հետ միավորման օգտին։ 1940 թվականի հունիսից այժմյան Մոլդովայի տարածքը չի մտնում Ռումինիայի կազմի մեջ։

Երկու երկրներում կան «ունիոնիզմի» կողմնակիցներ, այսինքն՝ Ռումինիայի և Մոլդովայի միավորման գաղափարի ջատագովներ՝ վերջինիս՝ որպես առանձին պետության, վերացման միջոցով։

2022 թվականին Մոլդովայի և Ռումինիայի խորհրդարաններն առաջին անգամ համատեղ նիստ անցկացրեցին։ Ավելի վաղ երկու երկրների կառավարությունները բազմաթիվ անգամներ հանդիպել են, ստեղծվել են համատեղ հանձնաժողովներ ու աշխատանքային խմբեր տարբեր ոլորտներում։ Տեղի վերլուծաբանների կարծիքով՝ Ուկրաինայում բախումների պատճառով ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների սրման համատեքստում Կիշինյովն ավելի է մոտենում Բուխարեստին։

2022 թվականի հունիսին ԵՄ-ն Ուկրաինային ու Մոլդովային տվեց թեկնածու-երկրների կարգավիճակ։ Եվրամիությունում բազմիցս ընդունել են, որ այս որոշումը հիմնականում խորհրդանշական էր՝ Կիեվին ու Կիշինյովին աջակցելու նրանց հակամարտության մեջ Մոսկվայի դեմ։

2024 թվականի հունիսին Լյուքսեմբուրգում տեղի ունեցան ԵՄ-ի ու Ուկրաինայի, ինչպես նաև ԵՄ-ի ու Մոլդովայի միջև առաջին միջկառավարական խորհրդաժողովները, որոնք պաշտոնապես նշանավորեցին ԵՄ-ին անդամակցելու բանակցությունների սկիզբը։

2025 թվականի փետրվարին Մոլդովայի Date Inteligente (iData) ընկերության հարցման տվյալներով՝ Մոլդովայի բնակչության 54.3%-ը դեմ է երկրի Ռումինիային կլանմանը և կողմ է անկախությանը։

Մերձդնեստրը, որի բնակչության 60%-ը ռուսներ ու ուկրաինացիներ են, դեռևս ԽՍՀՄ-ի վերջին տարիներին ձգտում էր անջատվել Մոլդովայից։ Պատճառը վախն էր, որ նացիոնալիստական տրամադրությունների ալիքով Մոլդովան կմիանա Ռումինիային։

1992 թվականին՝ Կիշինյովի ուժային լուծման փորձի անհաջողությունից հետո, Մերձդնեստրը դե ֆակտո դարձավ իրենից անկախ տարածք։