ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ, հունիսի 23 (Reuters) — Մինչև ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի B-2 Spirit սթելս ռմբակոծիչի օդախցիկ մտնելը՝ 40 ժամից ավելի տևողությամբ թռիչքների համար, օդաչուները շաբաթներ են նախապատրաստվում՝ կենտրոնանալով ոչ միայն թռիչքի պլանների, այլև սննդակարգի վրա:

2 միլիարդ դոլար արժողությամբ B-2-ը, որը արտադրել է Northrop Grumman-ը, կարևոր դեր է խաղացել Իրանի միջուկային օբյեկտների վրա հարվածներ հասցնելու գործում։ Այն պահանջում է անսովոր դիմացկունություն իր երկու անձնակազմի անդամներից։ Սկսած նրանից, թե ինչպես է սնունդն ազդում ուշադրության և մարսողության վրա՝ միջմայրցամաքային թռիչքների ժամանակ, որոնք կարող են տևել գրեթե երկու օր։

«Մենք անցնում ենք քնի ուսումնասիրություններ, սննդի կրթություն, որպեսզի յուրաքանչյուրիս սովորեցնեն, թե ինչն է մեզ արթնացնում և ինչն է օգնում քնել»,— ասել է թոշակի անցած լեյտենանտ գեներալ Սթիվ Բաշամը, ով 9 տարի թռել է B-2-ով և 2024-ին հեռացել է՝ որպես ԱՄՆ Եվրոպական հրամանատարության փոխհրամանատար։

Օդաչուներին սովորեցնում են հասկանալ սննդի ազդեցությունը մարսողության արագության վրա, ինչը կարևոր է միայն մեկ քիմիական զուգարան ունեցող ինքնաթիռում։ Բաշամի նախընտրած սնունդն էր՝ հնդկահավի սենդվիչներ ցորենի հացի վրա, առանց պանրի։ «Որքան հնարավոր է՝ անհամ»,— նշել է նա։

172 ֆուտ (52.4 մ) թևերի բացվածքով և սթելս դիզայնով B-2-ը կարող է թռչել 6000 ծովային մղոն՝ առանց լիցքավորման, սակայն մեծ մասը թռիչքների պահանջում է մի քանի օդային լիցքավորումներ։ Այս գործընթացը դառնում է ավելի բարդ, երբ հոգնածությունը մեծանում է։

Լիցքավորումը կատարվում է կույր՝ օդաչուները չեն տեսնում լիցքավորիչ խողովակը, որը միանում է ինքնաթիռին իրենց գլխից 16 ֆուտ հեռավորության վրա։ Փոխարենը, նրանք հենվում են լիցքավորիչի լույսերի և անգիր արած հղումների վրա։ Գիշերը, հատկապես լուսնի բացակայությամբ, այս գործընթացը, ինչպես Բաշամն է ասել, «բնույթով վտանգավոր է»։

«Ադրենալինը քեզ պահում էր, մինչև թռիչքը։ Հետո ադրենալինը նվազում է։ Փորձում ես մի քիչ հանգստանալ, բայց դեռ մնում է վերջին լիցքավորումը»,— ասել է նա։

B-2-ի օդախցիկում կա փոքրիկ տարածք՝ նստատեղերի հետևում, որտեղ օդաչուները կարող են պառկել։ Որոշներին արևածաղկի սերմերն օգնում են մնալ արթուն՝ սննդի ընդմիջումների ժամանակ։

Չնայած իր ժամանակակից դիզայնին, B-2-ի հաջողությունը կախված է մարդկային կարողություններից։ Երկու հոգանոց անձնակազմը փոխարինում է ավելի մեծ թիմերին, ինչպիսիք են B-1B և B-52 ռմբակոծիչներում, դրանով իսկ ավելացնելով պատասխանատվությունը։

B-2-ի համակարգիչով կառավարվող թռիչքի համակարգը, որը ամբողջությամբ հիմնված է համակարգչային հրահանգների վրա, զարգացել է 1989-ի իր առաջնախաղից ի վեր։ Բաշամի խոսքով՝ վաղ տարբերակում ծրագրային ապահովումը հետ էր մնում օդաչուի հրահանգներից, ինչը բարդացնում էր լիցքավորումը։ Թարմացումները բարելավել են արձագանքը, սակայն բարձր բարձրության վրա ճշգրիտ թռիչքը մնում է բարդ խնդիր։

1999-ի «Դաշնակից ուժ» գործողության ժամանակ B-2-երը Միսսուրիից Կոսովո կատարել են 31-ժամյա թռիչքներ՝ առաջին ութ շաբաթներին խոցելով թիրախների 33%-ը։ Իրաքում ինքնաթիռները 49 թռիչքների ընթացքում նետել են 1.5 միլիոն ֆունտից ավելի ռումբեր։

Ռազմաօդային ուժերը նախատեսում են հաջորդ տասնամյակներում B-2 և B-1 նավատորմերը փոխարինել առնվազն 100 B-21 Raider-ներով։ Պենտագոնի տվյալներով՝ B-2-ի շահագործումը ժամում արժե մոտ 65,000 դոլար, իսկ B-1-ինը՝ 60,000 դոլար։

«Մեր օդաչուները դա հեշտ են դարձնում, բայց դա հեռու է հեշտ լինելուց»,— ասել է Բաշամը։ B-2-ի բարդ առաքելությունները հնարավոր չէ կատարել «առանց հսկայական պլանավորողների և տեխնիկների, ովքեր ապահովում են ինքնաթիռի պատրաստվածությունը»։

Հաղորդագրությունը պատրաստել է Մայք Սթոունը Վաշինգտոնում։ Խմբագրել է Սթիվեն Քոուտսը։