# Արթուր Խաչատրյան. «Պետական պարտքի աճը սպառնում է Հայաստանի տնտեսական կայունությանը»

ՀՅԴ անդամ, «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանը քննադատել է կառավարության ներկայացրած 2026 թվականի բյուջեն, այն անվանելով «ձախողումների ամփոփում»։ Նրա խոսքով՝ վերջին 8 տարիների բյուջետային քաղաքականությունը հանգեցրել է պետական պարտքի ահագնացման՝ երկրի տնտեսական անվտանգության համար լուրջ ռիսկեր ստեղծելով։

2026 թվականին կառավարությունը նախատեսում է 5.4% տնտեսական աճ, սակայն Խաչատրյանը նշում է, որ աճի տեմպերը նվազում են՝ զուգահեռաբար պարտքի ծավալների մեծացմանը։ Նախկինում՝ 2000-2008 թվականներին, Հայաստանի տնտեսության միջին տարեկան աճը կազմել է 11%:

## Պետական պարտքի աճը՝ անհարգել միտում

2017 թվականին պետական պարտքը կազմել է 7 մլրդ դոլար, իսկ 2025 թվականի վերջին այն կհասնի 15.23 մլրդ դոլարի։ 2026-ին այն կգերազանցի 17 մլրդ դոլարը՝ համեմատած 2017-ին գրանցած մակարդակից ավելանալով 10 մլրդ դոլարով։

Պատգամավորի տվյալներով՝ 2026 թվականին պետական բյուջեի եկամուտները կկազմեն 3 տրիլիոն 91 միլիարդ դրամ, իսկ պարտքը կլինի դրա կրկնակին։ Պարտքի մարումն ու տոկոսավճարները կկազմեն 1 տրիլիոն 53 միլիարդ դրամ, որից 423.2 միլիարդ դրամը միայն տոկոսներն են։

Համեմատության համար՝
— Առողջապահության բյուջե՝ 212 միլիարդ դրամ,
— Կրթության բյուջե՝ 361 միլիարդ դրամ,
— Սոցիալական ծախսեր (կենսաթոշակներից բացի)՝ 315 միլիարդ դրամ,
— Տնտեսական ոլորտի ֆինանսավորում՝ 285.9 միլիարդ դրամ:

## Ի՞նչ է նշանակում պարտքի այս ծավալը տնտեսության համար

Խաչատրյանը պարզաբանում է. «Ամեն 3 դրամից 1-ը վճարվում է պարտատերերին։ Դա նման է ընտանիքի, որն իր եկամուտի 1/3-ը ծախսում է պարտքերը մարելուն՝ կտրելով հիմնական ծախսերը»։

Նա նշում է, որ պետք է գնահատվի, թե ինչ արդյունք են տալիս պետության կողմից կատարված փոխառությունները. «Եթե պարտքով ստացված միջոցների արդյունավետությունն ավելի ցածր է, քան դրա ծախսերը, ապա դա հանգեցնում է բնակչության կենսամակարդակի անկման»:

Վերջինս քննադատում է կառավարությանը՝ նշելով, որ չի իրականացվել պարտքի ազդեցության մանրամասն վերլուծություն. «10 մլրդ դոլար պարտքի դիմաց տնտեսության աճն ընդամենը 5-5.4% է, և ոչ ոք չի հաշվարկել, թե ինչ կլիներ առանց դրա»: