ԱԺ-ում շարունակվում է 2026 թվականի պետական բյուջեի քննարկումը

ՀՀ Ազգային ժողովի տնտեսական հարցերի և ֆինանսավարկային ու բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովներն այսօր շարունակել են «ՀՀ 2026 թվականի պետական բյուջեի մասին» օրինագծի նախնական քննարկումները։

Կառավարության ներկայացրած նախագծում նախատեսվում է պետական եկամուտների ավելացում 8.9 տոկոսով, կապիտալ ծախսերի մեծացում՝ ՀՆԱ-ի 3.4 տոկոսի չափով, ինչպես նաև տնտեսական աճ՝ 4.5–5 տոկոս տարեկան։ Չնայած թվային ցուցանիշներն ի հայտ են բերվում որպես դրական միտում, պակասում է տնտեսական քաղաքականության հստակ ռազմավարությունը։

Փաստաթուղթը կառուցված է նույն մոտեցմամբ. եկամուտների ու ծախսերի ծավալները փոփոխվում են, բայց տնտեսական մոդելը մնում է անփոփոխ։ Բացակայում է պարզաբանումը, թե ինչպես են այդ միջոցները բարելավելու երկրի արտադրական ուժը, կամ ինչպես կխթանվի արտահանումն ու նոր ճյուղերի զարգացումը։

Կապիտալ ծախսերի իրականացումը Հայաստանում մնում է խնդրահարույց։ Տվյալներով՝ այս տարվա ծրագրերի կատարումը կազմում է ընդամենը 32–35 տոկոս, ինչը վկայում է կառավարման թույլ արդյունավետության մասին։ Այս պայմաններում կապիտալ ծախսերի ավելացումը թվային ցուցանիշ է, սակայն չի երաշխավորում իրական տնտեսական արդյունք։

Բյուջետային միջոցների բաշխումը ևս առաջացնում է հարցեր։ Արդարադատության նախարարությանը հատկացվում է 24 մլրդ դրամ, դատախազությանը՝ 10.6 մլրդ դրամ, մինչդեռ Էկոնոմիկայի նախարարության բյուջեն կրճատվել է մոտ 5 մլրդ դրամով՝ հասնելով 74.5 մլրդ դրամի։ Այս միտումը ցույց է տալիս վարչական համակարգերի ֆինանսավորման աճ՝ տնտեսական զարգացման հարցերի համեմատությամբ։

Բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտին հատկացված 37.3 մլրդ դրամը դրական քայլ է, սակայն չկան հստակ չափանիշներ՝ դրա արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Առանց KPI-ների և մոնիտորինգի մեխանիզմների, այս գումարները կարող են մնալ միայն թղթային ծրագիր։

Ամենահիմնական խնդիրը հանրային ֆինանսների կառավարման որակն է։ 2026 թվականի բյուջեն առավելագույնս հաշվետվողական է, սակայն բացակայում է ռազմավարական բնույթը։ Տնտեսական ծրագրերը մնում են թղթի վրա՝ առանց կառուցվածքային բարեփոխումների և կոնկրետ արդյունքների պարտադրման։

Այսպիսով, 2026 թվականի բյուջեն չի ներառում տնտեսական քաղաքականության հիմնական փոփոխություններ։ Այն պահպանում է ընթացիկ մոտեցումները՝ առանց կայուն զարգացման ուղիներ առաջարկելու։

Հայաստանի տնտեսությունը պահանջում է ոչ թե թվային ցուցանիշների աճ, այլ հստակ մտադրություններ՝ ուղղված կառուցվածքային բարեփոխումներին։ Հակառակ դեպքում, յուրաքանչյուր նոր բյուջե կրկնելու է նախկին սխալները՝ թարմ թվերով։