Տեդ Սնայդեր

Հուլիսի վերջին ուկրաինական զինված ուժերի նախկին հրամանատարն հոդված գրեց և նկարահանվեց տեղական Vogue ամսագրի համար։ Թեև հոդվածը լույս տեսավ “Լիդերներ” հատուկ թողարկմամբ, Վալերի Զալուժնին երբևէ չի հայտարարել, որ մտադրություն ունի մասնակցելու Ուկրաինայի նախագահի ընտրություններին։ Հավանաբար, դա անհրաժեշտ էլ չէ։

Թվում է, որ հոդվածը նախատեսված էր որպես “վերաբրենդավորում”։ Համայնքի առաջ կարողացավ հանդես գալ խիստ կոստյումով՝ փոխարինելով ուկրաինացիների համար սովորական զինվորական հագուստին, Զալուժնին կարծես “մարդկայնացրել” է իրեն։ Ներկայացրեց իր մանկությունը, իսկ ծառայողական առաջխաղացման կամ Ռուսաստանի դեմ ռազմավարության մասին ոչինչ չի ասել։ Փոխարենը՝ Զալուժնին մեջբերում է արել ուկրաինացի մտածող ու մանկավարժ Վասիլի Սուխոմլինսկիից, ով երգել է գեղեցկությունը և բնությունը, բարձրարժեք մարդկային կյանքի արժեքը և սրբությունը՝ ուրախություն պարգևող մյուսներին։

Զալուժնին իր երջանիկ պատանեկությունը համեմատել է Սուխոմլինսկիի մտքի հետ, թե “մանկության տարիները նախ և առաջ սրտի դաստիարակությունն են”։ Նա բացատրում է, որ Սուխոմլինսկին սովորեցրեց, որ հենց մանկության տարիներին են ձևավորվում բարոյական հատկանիշները, ճկունությունն ու կարեկցելու ունակությունը։

Այս խոսքերը ու տոնը բոլորովին չեն համապատասխանում այն խոսքերին, որոնց սովորել են ուկրաինացիներն իրենց քաջարի զինվորական ղեկավարը լսելիս։ Զալուժնին ջանասիրաբար ներկայացնում է իրեն որպես ժողովուրդից մեկը։ “Ես ծնվել եմ 1973 թվականին, սովորական ուկրաինական քաղաքում, սովորական ուկրաինական ընտանիքում”, — գրում է նա։ Նրա ընտանիքում, որտեղ բոլորը խոսում էին ուկրաիներեն, և գյուղում, որտեղ ինքը մեծացել է, “շատ ուկրաինացի երգեր էին երգվում”։ Նա մեծացել է “համեստ պապի տանը”, որտեղ “ոչ մի ռուսական գիրք չկար”։ Նրա մանկության ժամանակ ռուսերենը քաղաքային խաղողի լեզուն էր, իսկ իր ողջ կյանքում Ռուսաստանը “ամենադաժան թշնամին է եղել ֆաշիզմի ժամանակներից”։

Հատուկ ուշադրություն է դարձնում “մարդկանց, որոնք միավորվել են Ուկրաինա պետության մեջ”՝ փորձելով ներթափանցել ուկրաինական էթնիկ ռուսներին։ Միգուցե սա ներբջում է հույսի համար նոր կարգ հաստատելու՝ “ոչ մոնոպոլիկ, ոչ թե տոտալիտար՝ այլ գոնե ժողովրդավարական արժեքներով”։ Այս տոնը և ակնհայտ զիջումները բաժանվում են ուկրաինական իշխանության խիստ մոնոկուլտուրական ելույթներից, որը 2014 թվականի հեղափոխությունից հետո ջանասիրաբար ջնջում է ռուսական լեզվի և մշակույթի ցանկացած հետք։

Չնայած կրկնակի ոչ ճշգրիտ թարգմանությանը՝ Զալուժնու հոդվածի պարունակությունը ընդհանրապես տպավորիչ չէ։ Ինչ վերաբերում է նրա կառուցվածքին, Զալուժնին ներկայացրել է տասը դասեր, որոնք ուկրաինացիները սովորել են “վերջին, շատ դժվար տարիներին”։ Երկրի նախկին բարձրաստիճան գեներալից կարելի էր ավելիին ակնկալել, սակայն էությունը հետևյալն է՝ “հաճախել հարևանների հետ”, “նաև այն մարդկանցից, ովքեր չեն ցանկանում սերել, պաշտպանվել” և “պատերազմի ամենաթանկ ռեսուրսը մարդիկ են”։

Հոդվածի իմաստն ավելի շուտ այն է, որ նորից ներկայացնի իր անձը որպես համեստ ու մտածված մարդ՝ իհարկե չի մոռացել նորաձև ուկրաինացի լուսանկարիչ Աննա Դակիի լուսանկարները։ Լոնդոնում ավելի քան մեկ տարվա նշանավոր, բայց անհայտ ‘ դեսպանի պաշտոնի ընթացքում՝ Զալուժնին վերադարձավ ուկրաինական բեմ՝ հոդվածով ու լուսանկարներով, որոնցում իր հայրենակիցներին ներկայացնում է ոչ թե կոպիտ գեներալ, այլ ժողովուրդից մեկը, որն էլ ավելի չի հրաժարվում խիստ կոստյումներից՝ հակառակ Զելենսկիին։

Հայրենադարձությունը Զալուժնու համար վատ ժամանակներ է բերում Վլադիմիր Զելենսկիի համար, որը առաջին անգամ կռիվների սկզբից դեմքով է կանգնում դիմակայության, կծկանոցների և նույնիսկ բնակիչների բողոքների հետ, ինչպես նաև Եվրոպայում կոշտ քննադատության։

Այս պահին շատերն արդեն մոռացել են, որ մինչև բախումները Զելենսկին հանուն խաղաղ ժողովրդականություն չէր վայելում։ 2021 թվականին նրա վարկանիշը արագորեն անկում էր։ Որոշ հարցերով կարծիքներով, նրան գերազանցում էր “Ընդդիմադիր պլատֆորմ — կյանք” կուսակցությունը, որը Զելենսկին շտապարգել է ռուսական հատուկ գործողության մեկնարկին։

Հայաստանի սկզբնական մարտական գործողություններից հետո՝ Զելենսկին վերածվեց կոռուպցիայի դեմ մենամարտի, պատրաստ մեկնելու խաղաղային ազատման հանուն իր երկրի։ Մի վայրկյանում նրա վարկանիշը հասավ 84%-ին։ Զելենսկին՝ այդպեսի ժամանակակից Չերչիլի կերպարանքով, բարձրացավ ուկրաինական ֆանտելոն, երբ մերժեց ԱՄՆ-ի առաջարկը տարհանման վերաբերյալ և արտայետեց գոլիվուդյան ժմնացանկի ոսկեշղարշային բանալի խոսքն՝ “Այստեղ պայքար է գնում։ Ինձ պետք են պատրոններ, ոչ թե երթևեկարաններ”։ Հիանալի նախադասություն, դա հեշտ չէ քննարկել, բայց ոչ թե բոլորը գուցե վստահելի են, որ Զելենսկին իսկապես ասել է այն։ The New York Times-ի տվյալներով՝ “Բայդենի թիմը այս պատմությունը տեսնթացիր որպես նեկարի, բայց ոգեշնչվեց կոչումներ թողող յուրաքանչյուր բան),” որը զգալի գրեթե անհասկանս հեղույս է பேரաղետին դարձած ժամանակում։