• Հիմնականը

• ԱՄՆ-ի հարվածները կարող են հանգեցնել Իրանի «ասիմետրիկ» պատասխան գործողությունների
• Թրամփը հարվածները հրամայել է՝ համոզված լինելով, որ գործողությունները «մեծ հաջողության հնարավորություն ունեն»
• Հարձակումը կարող է ստիպել Իրանին բանակցել, սակայն կա նաև ռիսկ, որ ԱՄՆ-ը կքաշվի «ռեժիմի փոփոխման» գործընթացի մեջ

ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ, հունիսի 22 — Իրանի միջուկային օբյեկտների վրա ռմբակոծություններ հրամայելով՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը անել է այն, ինչից երկար ժամանակ խուսափել է՝ ռազմական միջամտություն մեծ արտաքին պատերազմում։

ԱՄՆ-ի դրամատիկ հարվածները, այդ թվում՝ Իրանի ամենապաշտպանված միջուկային օբյեկտների վրա, Թրամփի երկու նախագահական ժամանակաշրջանի ամենամեծ արտաքին քաղաքական խաղն են, որը լի է ռիսկերով ու անհայտություններով։

Թրամփը, ով շաբաթ օրը հստակեցրեց, որ Իրանը պետք է խաղաղություն հաստատի կամ կանգնի հետագա հարվածների առջև, կարող է խթանել Թեհրանին պատասխանելու՝ փակելով Հորմուզի նեղուցը, հարձակվելով ԱՄՆ-ի ռազմական բազաների և դաշնակիցների վրա Մերձավոր Արևելքում, ուժեղացնելով հրթիռային հարվածները Իսրայելի վրա և ակտիվացնելով պրոքսի խմբերը՝ ամերիկյան ու իսրայելական շահերի դեմ ամբողջ աշխարհում:

Նման գործողությունները կարող են վերաճել ավելի լայնածավալ մարտահրավերի, ինչը կհիշեցնի ԱՄՆ-ի «անվերջ պատերազմները» Իրաքում ու Աֆղանստանում, որոնց Թրամփը անվանում էր «հիմարություն» և խոստանում խուսափել դրանցից։

«Իրանի ռազմական կարողությունները զգալիորեն թուլացել են, սակայն նրանք ունեն բազմաթիվ ոչ ստանդարտ մեթոդներ պատասխանելու համար։ Սա արագ չի ավարտվի»,— նշել է Աարոն Դեյվիդ Միլլերը՝ Դեմոկրատական և Հանրապետական վարչակարգերի նախկին Մերձավոր Արևելքի հարցերով բանակցող։

ՄԻՋՈՒԿԱՅԻՆ ՍԱՐՔԱՎՈՐՄՆԵՐԻ ՍԱՄԲՈՒՅՆ

Թրամփը պարծենում է հարվածների «մեծ հաջողությամբ», սակայն փորձագետները նշում են, որ չնայած Իրանի միջուկային ծրագիրը կարող է զգալիորեն դանդաղեցված լինել, վտանգը դեռևս կարող է մնալ։

Իրանը հերքում է միջուկային զենք ձեռք բերելու մտադրությունները՝ նշելով, որ դրա ծրագիրը միայն խաղաղ նպատակներով է:

Ռազմական գործողությունները կարող են խթանել Իրանին միջուկային զենքը դիտարկել որպես պաշտպանության միջոց և ամրապնդել նրա որոշումը վերականգնել միջուկային գործունեությունը,— նշվում է «Arms Control Association»-ի հայտարարությունում:

Ֆլորիդայի Միջազգային համալսարանի դասախոս Էրիկ Լոբը նշում է, որ Իրանի հաջորդ քայլերը անհայտ են, և պատասխանը կարող է ուղղված լինել ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի «փափուկ թիրախներին»՝ թե՛ տարածաշրջանում, թե՛ դրանից դուրս: Այնուամենայնիվ, հնարավոր է նաև, որ Իրանը կվերադառնա բանակցային սեղանի շուրջ, թեև ավելի թուլացած դիրքերում:

«ՌԵԺԻՄԻ ՓՈՓՈՉՈՒՄ»

Որոշ փորձագետներ ենթադրում են, որ Թրամփը, իր վարչակարգի կողմից նախկինում հերքելով Իրանի ղեկավարության տապալման մտադրությունները, կարող է ստիպված լինել նման քայլի անցնել՝ եթե Թեհրանը մեծ պատժիչ գործողություններ սկսի կամ միջուկային զենք ստեղծի։

Վաշինգտոնի Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի Մերձավոր Արևելքի հարցերով վերլուծաբար Լաուրա Բլումենֆելդը նշել է. «Զգուշացեք առաքելության ընդլայնումից և ռեժիմի փոփոխման ծրագրերից: Մերձավոր Արևելքի ավազներում դուք կգտնեք բազմաթիվ ձախողված ամերիկյան «բարի առաքելությունների» հետքեր»:

Թրամփն արդեն բախվում է Կոնգրեսում դեմոկրատների դիմադրությանը և պետք է հաշվի նաև իր հանրապետական կողմնակիցների՝ MAGA շարժման՝ միջամտության դեմ ուղղված թևի դիրքորոշումը:

Նախագահության երկրորդ ժամկետի վեցերորդ ամսում Թրամփն արդեն հայտնվել է միջազգային ճգնաժամի մեջ: Նույնիսկ եթե նա ցանկանա սահմանափակել ԱՄՆ-ի ռազմական ներգրավվածությունը, այդպիսի պատերազմների պատմությունը հաճախ տանում է անսպասելի հետևանքների:

«Թրամփը կրկին պատերազմի բիզնեսում է: Կասկածում եմ, որ Մոսկվան, Թեհրանը կամ Պեկինը երբևէ հավատացել են, որ նա խաղաղարար է: Դա ավելի շատ նախընտրական կարգախոս էր, քան ռազմավարություն»,— գրել է Միջազգային Ճգնաժամային Խմբի ՄԱԿ-ի գծով տնօրեն Ռիչարդ Գոուանը:

Հեղինակ՝ Մեթ Սպետալնիկ; Լրացուցիչ հեռագրեր՝ Հումեյրա Պամուկ, Սթիվ Հոլլանդ, Միշել Նիքոլս, Պատրիսիա Զենգերլե, Ջարեթ Ռենշոու; Խմբագրում՝ Դոն ԴուրՖի և Ուիլյամ Մալարդ։